۱۳۹۸/۰۵/۱۹ ۰۰:۰۰ ۹۹
طبقه بندی: مقطع مدیران / مسئولین
چچ
رقابت جهانی، تجاری سازی روز افزون و شبکه ی وب جهان گستر (سال های 1999-1986)

رقابت جهانی، تجاری سازی روز افزون و شبکه ی وب جهان گستر (سال های 1999-1986)

در طی اواخر دهه ی 80 و90 میلادی،‌ تلاش های مشترک و جمعی قابل توجهی به منظور تجاری سازی تصاویر ماهواره ای مشاهده زمینی صورت گرفت. کاربردهای جدید داده های ماهواره ای توسعه پیدا نمودند و حتی از تصاویر برای تایید رویدادهای خبری مهم نیز استفاده گردید.

در طی اواخر دهه ی 80 و90 میلادی،‌ تلاش های مشترک و جمعی قابل توجهی به منظور تجاری سازی تصاویر ماهواره ای مشاهده زمینی صورت گرفت. کاربردهای جدید داده های ماهواره ای توسعه پیدا نمودند و حتی از تصاویر برای تایید رویدادهای خبری مهم نیز استفاده گردید. برخی دیگر از کشورها، پس از ایالات متحده و روسیه،‌ رقابت در حوزه ی سنجش از دور را با پرتاب ماهواره های ملی خودشان افزایش دادند.اجرای یک سیستم موقعیت یابی ماهواره ای توسط ایالات متحده تصحیحات هندسی تصاویر ماهواره ای را بهبود بخشید و جمع آوری داده های مرجع زمینی را تسهیل نمود. شبکه ی وب جهان گستر نیز روشی ارزان برای معرفی محصولات سنجش از دور و توزیع آنها در میان عموم مردم فراهم آورد.
بدنبال برنامه ی لندست، کشورهای دیگر، برنامه ی ماهواره های مشاهده زمین خود را راه اندازی نمودند. اما با وجود آن، این ایالات متحده بود که برنامه های فضایی غیر نظامی را کنترل می نمود، چون تنها کشورغیر کمونیست با تجهیزات پرتاب ماهواره محسوب می شد. اما این انحصارگرایی نیز در 21 فوریه ی 1986، یعنی زمان پرتاب اولین ماهواره ی منابع زمینی فرانسوی با نام Systeme Probatoire D'Observation De La Terre به پایان رسید. با تولید تصاویر پانکروماتیک و مالتی اسپکترال، به ترتیب با قدرت تفکیک های مکانی 10 و 20 متر در باندهای مرئی و مادون قرمز نزدیک،‌SPOT بالاترین قدرت تفکیک مکانی تصاویر ماهواره ای را ارائه می داد. اگرچه این ماهواره هر 26 روز یک تصویر تکراری از یک منطقه تهیه می نمود، اما با امکانات دید از پهلو (off-nadir viewing) و دید مستقیم زیر مسیر پرواز (nadir viewing) قادر به تهیه ی تصاویر با تواتر بالاتر بود. در نتیجه،‌ تصاویر مناطق مختلف می توانست در فواصل زمانی 1،4 و 5 روز (بسته به عرض جغرافیایی) جمع آوری گردند. امکان مشاهده ی بیشتر از یک منطقه، بخصوص برای مناطقی که در بیشتر مواقع ابری هستند و هدف ما پایش پایدار پدیده های خاص مانند محصولات کشاورزی در طی فصل رشد می باشد، مفید هستند. منفعت دیگر دید از پهلو این است که امکان تولید زوج تصاویر با پوشش مشترک که در تهیه ی تصاویر استریو (برجسته)‌ و نقشه های ارتفاعی ضروری هستند را فراهم می آورد. تصاویر برجسته، همچنین توانایی تفسیر بصری را نیز افزایش می دهد.
ارزش ماهواره های با سنجنده های قدرت تفکیک مکانی بالا و قابلیت دید از پهلو، دو ماه پس از پرتاب ماهواره SPOT در 26 آوریل 1986، یعنی همزمان با انفجار راکتور هسته ای چرنوبیل در اکراین آشکار گردید. در ابتدا، اتحاد جماهیر شوروی، وقوع حادثه را انکار نمود. با وجود این،‌ شبکه های خبرگزاری ایالات متحده، ‌اخبار حادثه را با استفاده از تصاویر بدست آمده از اسپات،‌ تایید نمود. (شکل-1)
تصویر ماهواره ی اسپات -1 از حادثه چرنوبیل، مدرسه  <strong class='sis-keyword'>سنجش از دور</strong> مقطع مدیران

شکل-1 تصویر ماهواره ی اسپات -1 از حادثه چرنوبیل، اکرایین. در 1986، بلافاصله پس از پرتاب، ماهواره ی اسپات -1 ، تایید نمود که یک حادثه ی جدی در نیروگاه هسته ای چرنوبیل رخ داده است. در این تصویر ترکیبی از لندست و اسپات، محل راکتور ذوب شده در اثر حرارت شدید به رنگ قرمز نشان داده شده است.

این اولین کاربرد ماهواره های تجاری توسط یک سازمان خبری به منظور اثبات و تایید یک داستان خبری مهم بود. این نشان داد که تصاویر ماهواره ای می توانند در کشورهایی که دسترسی به شبکه های خبری وجود ندارد، جهت پایش حوادثی که حتی توسط دولت محلی انکار شده است، مورد استفاده قرار گیرد. تصویر مادون قرمز حرارتی ماهواره ی لندست مربوط به پس از حادثه، محل رآکتور سوخته را به شکل دقیق مشخص نمود. بارش رادیواکتیو حاصل از حادثه که در اطراف اتحاد جماهیر شوروی اندازه گیری شدند و تصاویر ماهواره ای اخذ شده از منطقه ی حادثه دیده،‌ نقش بسیار ارزشمند تصاویر ماهواره ای را در پیشبرد فاز اضطراری مدیریت بحران نشان داد. بزودی سایر کشورها نیز در پیروی از فرانسه، توجه ویژه ای به ماهواره های منابع زمینی غیرنظامی نشان دادند. ماهواره ی رسورس (Resurs) روسی در 1985 پرتاب شد و به دنبال آن ماهواره ی IRS هندوستان که در 1988 در مدار قرار گرفت.

فرو پاشی دیوار برلین در نوامبر 1989 ،آغازی بود بر پایان جنگ سرد که به شدت بر سنجش از دور غیرنظامی تاثیر منفی گذاشته بود. در طی دهه ی 1990 و پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و دسترسی روزافزون به تصاویر ماهواره ای توسط عموم کشورها،‌ روسیه و ایالات متحده،‌ بسیاری از تصاویر شناسایی نظامی قدیمی خود را از حالت طبقه بندی شده (محرمانه)‌ خارج کردند. در 1992، روسیه فروش تصاویر ماهواره ای با قدرت تفکیک مکانی 2 متر مربوط به سیستم دوربین KVR-100 نصب شده بر ماهواره ی SPIN-2 را مجاز نمود. (شکل-2)‌
عکس ماهواره ی روسی SPIN-2 از نیواورلئان واقع در لوییزیانا آمریکا.تصاویر SPIN-2، مدرسه  <strong class='sis-keyword'>سنجش از دور</strong> مقطع مدیران
شکل -2 عکس ماهواره ی روسی SPIN-2 از نیواورلئان واقع در لوییزیانا آمریکا.تصاویر SPIN-2، عکس های ماهواره ای اخذ و اسکن شده توسط دوربین KVR-1000 برای تولید پیکسل های 2 متری هستند. عرض منطقه ی نشان داده شده در تصویر فوق،‌ حدود 2.24 کیلومتر می باشد.

روسیه به عنوان یک منبع جهانی فروش تصاویر با قدرت تفکیک مکانی بالا، از یک ویژگی رقابتی برتر برخوردار بود. اما چالش های داخلی بین سرویس های اطلاعاتی و شرکت های تجاری سبب تاخیرهای درازمدت و لغو مکرر سفارش ها گردید. در 1995، ایالات متحده تصاویر جمع آوری شده از برنامه ی ماهواره ی امنیتی و جاسوسی کرونا را از حالت طبقه بندی شده خارج کرد.
انتهای جنگ سرد یک تاثیر عمیق بر فروش تصاویر سنجش از دور ماهواره ای داشت. این شرایط ، فرصتی برای روسها فراهم آورد تا یک منبع رقابتی دیگر برای خدمات پرتاب ماهواره ای ارائه دهند. با ارائه خدمات پرتاب ارزان تر و بدون دخالت های سیاسی در حوزه ی قابلیت های ماهواره ای، ‌روسیه شرایط مناسبی را برای برخی دیگر ازکشورها در زمینه ی طراحی، ساخت و پرتاب ماهواره ها فراهم آورد. با ارائه ی چنین خدماتی، مجریان مستقل ماهواره ای از قدرت تعامل بیشتری در مواجهه با ارائه دهندگان خدمات پرتاب برخوردار گردیدند.

ماهواره هایی با قابلیت هایی شبیه یا فراتر از آنچه که ایالات متحده و روسیه در طی دهه ی 90 میلادی پرتاب کرده بودند، مانند ERS(European Remote Sensing Satelliet)،IRS و SPOT پرتاب گردیدند. این ماهواره ها، با جایگزینی تجهیزات قدیمی و توسعه ی و بهبود سنجنده ها قادر به ارائه ی خدمات پیوسته و مستمر گردیدند. تا سال 1998،‌ ماهواره های IRS 1C/1D، قادر به ارائه ی پوشش منظم و نسبتا کامل از سطح کره زمین با قدرت تفکیک 5.8 متر گردیدند. اسپات و لندست،‌ قدرت تفکیک مکانی کمتر، ولی باندهای طیفی بیشتری ارائه دادند. توسعه و پیشرفت پیوسته ای در سنجنده های با قدرت تفکیک مکانی کمتر مانند ماهواره ی عملیاتی محیط زیست زمین آهنگ (GOES) که توسط NOAA پرتاب گردیده بود و نیز سنجنده ی AVHRR (در بخش های قبل توضیح داده شد)‌ که به منظور پایش منطقه ای محصولات کشاورزی، ‌اقیانوس شناسی،‌ هواشناسی،‌ پهنه بندی درجه حرارت سطح دریا و بسیاری دیگر از کاربردهای منابع زمین از آن استفاده می گردید، ‌صورت گرفت.
در دهه ی 90 میلادی، ‌دنیا شاهد پرتاب چند سری از ماهواره های راداری بود. سیستم های رادارکه منبع تابش خود را درفرکانس ریز موج دارا می باشند قادرند امواجی تولید نمایند که از ابرها عبور نموده و همچنین تصاویرروزانه و شبانه در هر گونه شرایط جوی ارائه دهند. در 1991 و 1992،‌ سه ماهواره ی Almaz-1، ERS-1 و JERS-1 که دارای سیستم رادار با دریچه ی مصنوعی (SAR) بودند، بترتیب توسط روسیه، ‌آژانس فضایی اروپا (ESA) و ژاپن، در مدار قرار گرفتند. قدرت تفکیک مکانی این ماهواره ها از 10 تا30 متر متغیر بودند. ماهواره JERS-1، قدرت تفکیک مکانی 18 متر را تولید می نمود وهمچنین حاوی یک اسکنر چند طیفی نوری در باند مرئی،‌ مادون قرمز نزدیک و مادون قرمز میانی بود. ماهواره JERS-1 اولین ماهواره ی غیرنظامی به منظور تولید تصاویر رقومی در امتداد مسیر تصویربرداری (Along Track) بود. این ماهواره با قابلیت مشاهده ی دوگانه در یک باند از منطقه ی پیش روی ماهواره، روشی جدید در امکان تهیه ی تصاویر استریو (3 بعدی)‌- برخلاف آنچه که قبلا توسط اسپات و الزاما در مداری متفاوت صورت می گرفت ابداع نمود.


آدرس کوتاه شده: