• سه شنبه ۶ اسفند ۱۳۹۸
  • |

آمار سایت

  • تمام بازديد‌ها: 1887224 بازدید
  • بازديد 24 ساعت قبل: 2558 بازدید
  • مهمانان حاضر در زیرپورتال: 20 کاربر
  • کاربران حاضر در زیرپورتال:0 کاربر

ورود به سایت

ژئومورفولوژی سواحل شمالی دریای عمان از فضا

به کلاس مطالعه جغرافیای طبیعی از فضا خوش آمدید. با توجه به مطالب قبلی، اکنون می دانید که ژئومورفولوژی شاخه ای از جغرافیای طبیعی است که به بررسی و مطالعه اشکال طبیعی سطح زمین پرداخته و چگونگی شکل گیری آن ها را در طول زمان بررسی می کند. همچنین می دانید که پدیده های ژئومورفولوژیکی درون خشکی ها با نمونه های ساحلی فرق هایی دارند. پیش از این با نمونه هایی از پدیده های ژئومورفولوژی ساحلی در سواحل جنوبی دریای خزر آشنا شدید. این بار، بر روی تصاویر ماهواره ای، به سراغ سواحل شمالی دریای عمان می رویم و به کند و کاو در ریخت شناسی ساحلی شمال دریای عمان بر روی تصاویر ماهواره ای می پردازیم.
سواحل شمالی دریای عمان که از بندرعباس تا خلیج گواتر ادامه دارد را بر اساس پدیده های ژئومورفولوژیکی آن می توان به سه بخش تقسیم نمود:
  1. سواحل با پدیده های دلتا و خور
بخش اول که بیشتر در سواحل بندرعباس تا شرق بندر جاسک و نیز در بخشی کوچک از سواحل چابهار دیده می شود؛ از پدیده های ژئومورفولوژیکی خور و دلتا تشکیل شده است. دلتاها در علم جغرافیا، زمین های مثلثی شکل هستند که از آبرفت رودخانه در محل رسیدن رود به دریا تشکیل می شوند. بنابراین، دلتاها در اثر فرایند رسوبگذاری رودها ایجاد می شوند. ولی خورها نتیجه عملکرد فرسایشی امواج دریا هستند. خور به شاخه ای از آب دریا گفته می شود که در داخل خشکی (ساحل) پیشروی نموده باشد. البته گاه خورها، ورودی یک رودخانه به دریا هستند و در درون آن، آب دریا به مقدار قابل توجهی توسط آب رودخانه با آب شیرین رقیق می شود. در تصویر 1، دو تصویر ماهواره ای از دلتای یک رود در شرق بندر عباس، با فاصله زمانی 6 سال نشان داده شده است. علاوه بر شکل دلتا، به ساخت و سازهای ایجاد شده بر روی این دلتا در فاصله زمانی 6 سال توجه کنید. شکل شماره 2، تصویر ماهواره ای از یک نمونه از خورهای شرق بندرعباس نشان داده شده است. خورها از پدیده های جغرافیایی هستند که بر روی تصاویر ماهواره ای و از فضا، چشم اندازی هنری و زیبا دارند.
تصویر - 1، ماهواره ای از دلتای رودی در شرق بندرعباس. تاریخ تصویر چپ، 31 اردیبهشت 1391 و تاریخ تصویر راست 30 آذر 1397.
 
تصویر - 2، ماهواره ای از خورهای شرق بندرعباس
  1. سواحل دارای تپه های ماسه ای طولی:
به تپه ماسه ای که در اثر وزش باد جا به جا شده و در یک جا جمع می شود، تپه های ماسه ای (Sand Dune) می گویند. تپه های ماسه ای به شکل های مختلف روی هم انباشته می شوند که با توجه به آن شکل ها، نام های مختلفی مثل برخان، سیف و غیره می گیرند. تپه های ماسه ای عموماَ در مناطق کویری دیده می شوند؛ ولی امکان دارد که این پدیده های ژئومورفولوژیکی در مناطق ساحلی هم در اثر وزش بادها از دریا به خشکی و بالعکس ایجاد شوند. در بخش های وسیعی از ساحل شمالی عمان به خصوص در میانه های آن، تپه های ماسه ای طولی دیده می شود که در پشت آنها جلگه های هموار قرار گرفته است. این تپه ماسه های طولی اغلب توسط باد جا به جا شده و در برخی جاها که شرایط مناسب باشد، به صورت نبکا یا برخان در آمده اند.
تصویر - 3، ماهواره ای سنتینل 2 از تپه های ماسه ای طولی
 
تصویر - 4، ماهواره ای سنتینل 2 از تپه های ماسه ای طولی
تصویر - 5، ماهواره ای سنتینل -2، محدوده تپه های ماسه ای به رنگ قرمز نشان داده شده است.
  1. پادگانه ساحلی یا پادگانه دریایی (Marine Terrace)
در بخش هایی از شرق سواحل شمالی دریای عمان زمین های مرتفعی دیده می شود که نسبت به خط ساحل در ارتفاع بالاتری قرار دارند. این پدیده ای ژئومورفولوژیکی که پادگانه ساحلی یا تراس ساحلی نام دارد، اغلب از فرسایش یک سکوی ساحلی قدیمی توسط امواج یا در اثر فعالیت های تکتونیکی ایجاد می شود. برای توضیح دلایل وقوع پدیده هایی مثل پادگانه یا تراس ساحلی لازم است که با مفاهیم نظریه زمین ساخت ورقه ای و فرورانش آشنا باشید که در زمین شناسی دبیرستان مطرح گردیده است. طبق شواهد زمین شناسی، پادگانه دریایی یا بالاآمدگی ساحل شمالی دریای عمان، در نتیجه حرکات پوسته اقیانوسی دریای عمان و رانده شدن آن به زیر پوسته قاره ای مکران در جنوب ایران پدید آمده است. در تصویر ماهواره ای 6، علاوه بر پادگانه های ساحلی در اطراف چابهار، نمایشی زیبا از خلیج کوچک شکل گرفته در غرب چابهار را بر روی تصویر ماهواره ای می بینید. در علم جغرافیای طبیعی به این خلیج های کوچک، شاخابه یا Bay می گویند.
 
تصویر- 6، ماهواره ای سنتینل 2 از پادگانه های ساحلی در غرب چابهار و شمال خلیج کوچک (bay) ایجاد شده در منطقه

کلیدواژه ها: مدرسه سنجش از دور | سازمان فضایی ایران | مقطع ابتدایی | دلتا و خور |



CAPTCHA

دفعات مشاهده: 42 بار   |   دفعات چاپ: 0 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر