• جمعه ۴ بهمن ۱۳۹۸
  • |

آمار سایت

  • تمام بازديد‌ها: 1795984 بازدید
  • بازديد 24 ساعت قبل: 1954 بازدید
  • مهمانان حاضر در زیرپورتال: 46 کاربر
  • کاربران حاضر در زیرپورتال:0 کاربر

ورود به سایت

معرفی موقعیت جغرافیایی استان آذربایجان غربی با استفاده از فن آوری سنجش از دور

  • موقعیت جغرافیایی استان آذربایجان غربی
استان آذربایجان غربی با وسعت 37412 کیلومتر مربع بین 35 درجه و 58 دقیقه تا 39 درجه و 47 دقیقه عرض شمالی و  44 درجه و 3 دقیقه تا 47 درجه و 23 دقیقه طول شرقی در شمال غرب ایران واقع شده است.
  • ناهمواری ها (توپوگرافی)
از نظر توپوگرافی محل تلاقی سه واحد زمین ساختی است که شامل سلسله جبال زاگرس که از آرارات کوچک در مرز ایران و ترکیه شروع شده و به سمت جنوب غرب ادامه پیدا می کند، سلسله جبال البرز که در ناحیه شمال و شمال غرب از محل تلاقی به طرف شمال شرق انشعاب پیدا می کند و سلسله جبال مرکزی بین دو رشته کوه که ناحیه بسیار باریک و کم وسعتی را شامل می باشد.
 
کوهستان ها و زمین های مرتفع

بطور کلی استان از نظر ناهمواری ها شامل 63% ارتفاعات است که از کوه های آغری داغ (آرارات در ترکیه) شروع و در امتداد خود مرزهای ایران و ترکیه و ایران و عراق را در غرب تشکیل می دهد و به ارتفاعات زاگرس در شمال غرب ایران می پیوند. مرتفع ترین آنها ، کوه آوردین به ارتفاع 3622 متر در شهرستان خوی می باشد.
  • کوه های شمالی شامل کوه آتشفشانی آورین در شهرستان خوی
  • کوه های مرکزی شامل کوه شهیدان(3600 متر ارتفاع)، دلامپر(3450 متر ارتفاع)، ارتفاعات برده رش(3608 متر ارتفاع) و کوه کله شین ( 3385 متر ارتفاع) و کوه ساری داش(3097 متر ارتفاع).
  • کوه های جنوبی شامل قندیل(3448 متر ارتفاع) و کوه بلقیس( 3332 متر ارتفاع)
موزائیک تصاویر ماهواره ای سنتینل 2 – کوهستان های استان آذربایجان غربی

دشت ها و جلگه ها
21% مساحت استان شامل سرزمین های پست و جلگه ای می باشد که شامل
  • دشت های شمالی: زنگنه، پلدشت، ماکو و خوی
  • دشت های مرکزی شامل سلماس، اشنویه و بخشی از ارومیه
  • دشت های جنوبی شامل سردشت، پیرانشهر، تکاب، بوکان، مهاباد
  • جلگه های مرکزی شامل بخشی از ارومیه
  • جلگه جنوبی شامل میاندوآب  بخشی از مهاباد
  • دریاچه ارومیه
 16% بقیه مساحت استان را نیز دریاچه ارومیه به خود اختصاص داده است.
  • اقلیم استان آذربایجان غربی
استان آذربایجان غربی دارای آب و هوای معتدل کوهستانی تا نیمه خشک می باشد.رشته کوه های استان بصورت طویل و مرتقع در جهت شمال شرقی به جنوب شرقی امتداد یافته است که مانند سدی در برابر توده های هوای غربی( از اقیانوس اطلس و دریای مدیترانه) قرار گرفته و باعث صعود و تراکم هوای مرطوب شده و ایجاد بارش می کند که همین بارش ها خود منشا رود های پرآب این استان است. علاوه بر ورود توده های هوا از سمت غرب، از نواحی سرد سیبری و قطبی و نیز سمت شمال اروپا به این منطقه می رسد که کاهش دما و بارش را به دنبال دارد.
 
  • منابع آب استان آذربایجان غربی
آب های سطحی
در این استان 14 رودخانه اصلی و چند رودخانه فصلی جریان دارد و منابع آب آن ها بیشتر از باران و ذخایر برف و چشمه های دائمی تامین می شود. بطور کلی رودخانه های آن در سه حوضه آبریز جداگانه قرار دارد که شامل حوضه آبریز رود ارس، حوضه آبریز دریاچه ارومیه و حوضه آبریز رود زاب، می شود. حوضه آبریز ارومیه به تنهایی مساحتی برابر با 51876 کیلومتر مربع داشته که شامل 25 دشت کوچک و بزرگ می شود.

آب های زیرزمینی
کاهش نزولات جوی به ویژه در سال های اخیر و استفاده بی رویه از منابع آب های زیرزمینی از طریق حفر چاه، منابع آب زیرزمینی  را بشدت کاهش داده است. برای تامین آب دشت های استان، بیش از 80000 چاه حفر گردیده است که علاوه بر افت سالانه میلیاردها مترمکعب از آب های زیرزمینی، باعث کاهش شدید کیفیت آب های زیرزمینی و فرونشست زمین شده است.
موزائیک تصاویر ماهواره ای سنتینل2 – شبکه رودخانه های  استان آذربایجان غربی
تالاب های استان آذربایجان غربی
این استان دارای 30 تالاب بزرگ و کوچک است، بطوریکه پنج سایت از 24 سایت کنوانسیون بین المللی رامسر در این منطقه واقه شده که شامل تالاب دریاچه ارومیه، تالاب قوپی بابا علی و تالاب های یادگارلو، درگه سنگی و شور گل شده و تالاب های حسنلو و کانی برازان نیز ار دیگر تالاب های این استان می باشد. تالاب بین المللی دریاچه ارومیه یکی از ذخیره گاه‌ های زیست کره جهان بوده و تالاب‌ های آغ گل ماکو، گرده قیط، میمند و کانی برازان به عنوان مناطق شکار ممنوع اعلام گردیده است.

 
  • تالاب حسنلو - این تالاب به مساحت حدود ۱۱۰۰ هکتار و در ارتفاع ۱۳۰۸ متری از سطح آبهای آزاد در غرب جاده مهاباد به ارومیه قرار داشته و شامل دریاچه ای کم عمق با آب لب شور فصلی بوده که از آب باران، چشمه ها و جویبارها تغذیه می شود. طی چند سال گذشته سد احداثی بر روی آب خروجی آن باعث شیرین تر و عمیق تر شدن آب آن شده و در حال حاضر تبدیل به دریاچه پشت سد گشته است.این تغییرات باعث تبدیل تالاب به مخزن آب گردیده و یک اکوسیستم جدید دریاچه ای را ایجاد کرده است.
تصویر ماهواره ای سنتینل -2 تالاب حسنلو (2019)
 
  • تالاب درکه سنگی - این تالاب دائمی با مساحت 380 هکتار است در ارتفاع 1280 متری ازسطح آبهای آزاد در محور جاده ارومیه به مهاباد، در ضلع غربی پارک ملی دریاچه ارومیه و در حوزه شهرستان نقده واقع شده است. منبع تامین آب آن روانابهای فصلی ناشی ازبارندگی، مازاد جریان آب انهار منشعب ازرودخانه گدارنقده، جریان چشمه ها و نشت آبهای زیرزمینی می باشد.
تصویر ماهواره ای سنتینل -2 تالاب درکه سنگی  (2019)
  • تالاب بین المللی قوپی باباعلی - در 35 کیلومتری شمال مهاباد و در نزدیکی روستای قوپی بابا‌علی قرار گرفته است که به دلیل خشکسالی ها و نداشتن حقابه مشخص زیست محیطی در حال حاضر در بیشتر مواقع از سال خشک است. یکی از زیستگاه های اصلی پرندگان در آذربایجان غربی است.
  • تالاب کانی برازان - با مساحتی حدود 927 هکتار در فاصله ۳۰ کیلومتری شمال شهرستان مهاباد واقع است و در جذب و حذف مواد غذایی محلول در اب و جلوگیری از نفوذ آب شور دریاچه ارومیه به مناطق بالا دست و تعدیل اقلیم منطقه نقش بسیار مهمی را ایفا می‌کند. این تالاب یکی از با ارزش‌ترین زیستگاه‌های انواع پرندگان آبزی و کنار آبزی مهاجر و بومی در شمال غرب کشور به شمار می‌رود.
تصویر ماهواره ای سنتینل -2 تالاب کانی برازان (2019)
  • پوشش گیاهی
جنگل
جنگل های استان آذربایجان غربی در شهرستان سردشت است که شامل انواع و اقسام درختان میوه ای و غیره میوه ای می باشد ولی به دلیل عدم حفاظت، مساحت آن ها رو به کاهش است.
مراتع
این استان از مراتع بسیار مرغوبی برخوردار است که به سه قسمت قشلاقی در ارتفاعات، ییلاقی و میان بند تقسیم می شوند.
  • مناطق حفاظت شده استان آذربایجان غربی
شامل پارک ملی دریاچه ارومیه، منطقه حفاظت شده مراکان، جنگل های میرآباد سردشت و غار سهولان مهاباد می باشد
  • پارک ملی دریاچه ارومیه
دریاچه ارومیه یکی ار مهمترین و ارزشمند ترین زیست بوم های  آبی ایران است که شامل تمام دریاچه و سواحل و جزایر آن (بیش از 102 جزیره کوچک و بزرگ که مهمترین آنها جزایر کبودان، اسپیرو ، آرزو و دوقوزلار نام دارند ) می باشد که توسط تعدادی تالاب اقماری آب شیرین احاطه شده است. تا سال ۱۳۵۴ به عنوان شکارگاه مورد استفاده قرار گرفت، بعد از آن به دلیل برخوردار بودن از ارزش های بی نظیر طبیعی و اکولوژیکی به عنوان پارک ملی، سایت رامسر و ذخیره گاه زیست کره یونسکو معرفی شده است. نزدیک به 550 گونه گیاهی یک ساله و چند ساله در ناحیه اکولوژیک دریاچه شناسایی شده اند.این حوضه آبریز در ارتفاعی بین 1280 تا 3600 متر بالاتر از سطح دریا قرار گرفته است که  پست ترین نقطه آن دریاچه ارومیه و دشت های وسیع اطراف آن می باشد.

عوامل موثر در خشکی دریاچه ارومیه
-    تغییرات آب‌وهوایی شامل کاهش بارندگی و افزایش دما
-    کشت های نامتناسب با مصرف بالای آب به همراه شیوه‌ های سنتی آبیاری در کشاورزی
-    عدم رعایت حقابه دریاچه ارومیه
-    احداث سد های زیاد بر روی اکثر رودخانه های منتهی به دریاچه
-    افزایش مصرف آب در بخش صنعتی و خانگی
-    حفر چاه های غیر مجاز که اغلب آن ها به علت شور شدن قابل استفاده نیستند.
-    احداث بزرگراه میان گذر شهید کلانتری که دو استان آذربایجان غربی و آذربایجان شرقی را به هم متصل را بهم وصل می کند .
AWT IMAGE
پایش دریاچه ارومیه با تصاویر ماهواره ای لندست در بازه زمانی 1355 الی 16 اسفند 1395
  • منطقه حفاظت شده مراکان
این منطقه یکی از قدیمی ترین مناطق حفاظت شده (۱۳۴۶) با مساحت 983/10 هکتار (در سال 1382) در جنوب سواحل رودخانه ارس و در شهرستان خوی قرار دارد. مرز شمالی این منطقه رودخانه مرزی ارس و جمهوری آذربایجان است. سیمای کلی منطقه جنگلی – کوهستانی است که رودخانه زاب از وسط آن می‌گذرد . حداقل ارتفاع منطقه در بستر رودخانه زاب ۱۳۰۰ متر و حداکثر ارتفاع منطقه ۱۸۵۲ متر در قله کوه حاج متک می‌باشد که از نظر تقسیمات کشوری بخشی از آن در استان آذربایجان شرقی  (شهرستان‌های مرند و جلفا) و بخش‌هایی در استان آذربایجان‌غربی (شهرستان‌های پلدشت، چایپاره و خوی) قرار گرفته است، این منطقه به علت دارا بودن زیستگاه‌های مختلف از تنوع گونه‌های جانوری برخوردار بوده و با تأثیرپذیری از محیط اطراف خود و به دلیل داشتن ارتفاعات، صخره‌ها، دشت‌ها و تپه ماهورهای متعدد با پوشش گیاهی متنوع استپی، به صورت یک مجموعه ارزشمند از حیات جانوری در شمال غربی کشور، درآمده‌ است.در سال های اخیر تخریب زیستگاههای طبیعی دراین منطقه حتی موجب کاهش جمعیت پلنگ در این استان شده است.
تصویر ماهواره ای سنتینل -2 منطقه حفاظت شده مراکان (2019)
  • منطقه حفاظت شده میرآباد
منطقه حفاظت شده میرآباد با مساحت در حدود 11435 هکتار در مسیر جاده اسفالته  پیرانشهر به سردشت و از کیلومتر 40 جاده مذکور شروع گردیده و از طریق جاده مذکور قابل دسترسی است. این منطقه پوشیده از درختان چند صد ساله بلوط بوده و جزء اقلیم های سرد تا بسیار سرد کوهستانی با بارندگی میانگین بیش از 1000 میلیمتر می باشد و تابستانهای خنکی دارد.متاسفانه بخش هایی از جنگل تخریب و تبدیل به باغ انگور و یا با تغییر کاربری تبدیل به مزارع کشاورزی شده است.
تصویر ماهواره ای سنتینل-2 منطقه حفاظت شده میرآباد
   
تصویر ماهواره ای سنتینل 2 استان آذربایجان غربی (1396)، تالاب ها و مناطق حفاظت شده آن
  • مخاطرات طبیعی
زلزله
به علت قرار گرفتن این منطقه در مسیر کمربند زلزله آلپ – هیمالیا، گسل های فراوانی در منطقه وجود دارد از جمله گسل شمال تبریز، پیرانشهر، سلماس، مهاباد، ماکو. همچنین این منطقه تحت تاثیر فشار صفحه تکتونیکی عربستان به ایران نیز قرار دارد. خط ساختاری زرینه رود- اراک در منطقه آذربایجان غربی به عنوان روند غالب تلقی می‌شود. این روند ﺳﺎﺧﺘﺎری، ﺣﺪ ﺑﺎﺧﺘﺮی ﻧﺎﺣﯿﻪ ﻓﺮواﻓﺘﺎدﮔﯽ دریاﭼﻪ اروﻣﯿﻪ را ﻣﺸﺨﺺ ﻣﯽﮐﻨﺪ و در ﺷﻤﺎل دریاﭼﻪ اروﻣﯿﻪ این ﺧﻂ ﺑﺎ ﺧﻂ ﺳﺎﺧﺘﺎری ﺗﺒﺮیز ـ زﻧﺠﺎن ﺑﺮﺧﻮرد ﻣﯽ‌ﮐﻨﺪ.
خشکسالی
اکثر شهرهای استان آذربایجان غربی با کاهش بارندگی ها به ویژه در سال های اخیر روبرو بوده که باعث کاهش آب رودخانه ها و تالاب ها شده است. بجای مقابله با کم آبی از طریق تغییر الگوی کشت، متاسفانه همچنان از کشت فاریاب(آبی) و تولید محصولات آب بر استفاده می شود که خشکسالی را تشدید کرده و موجب مهاجرت روستائیان به شهرهای این استان شده است.
سیل
به علت قرار گیری اغلب شهرها و روستاهای استان در کوهپایه ها و دره رودخانه ها، این مناطق در معرض سیلاب هستند و با ذوب برف کوهستان ها و بارش ناگهانی باران، خسارات زیادی به منطقه وارد می شود. ساخت و سازهای انجام شده در بستر رودخانه ها، همچنین شهر ها و روستاهایی که همجوار رودخانه ها هستند ، آسیب پذیرترند.

آلودگی هوا
به علت توپوگرافی خاص این استان و قرار گیری آن در معرض توده های هوای ورودی از غرب کشور، منطقه پاکی محسوب می شود، ولی متاسفانه در سال های اخیر، آلودگی های ناشی از کارخانجاتی مانند کارخانه سیمان، کارخانجات شن و ماسه و آسفالت، سوخت ماشین آلات و...، هوای این استان در معرض آلودگی قرار گرفته است.

آلودگی آب
در سالهای اخیر ورود انواع آلاینده ها به ویژه پساب های خانگی، شهری و روستایی به همراه پساب های کشاورزی، موجب آلودگی ۱۴ رودخانه دایمی استان از جمله ارس، زنگمار، زرینه رود و سیمینه رود، گدارچای، شهرچای، آجی چای، باراندوزچای، مهاباد رود، نازلوچای و زولاچای شده که باعث به خطر افتادن سلامت و محیط زیست منطقه گردیده است. برخی رودخانه های مرزی مانند زنگمار، ارس و مهاباد رود از وضعیت بدتری برخوردارند. همچنین چندین هکتار از زمین های کشاورزی با فاضلاب خام آبیاری می شوند که موجب بروز و شیوع بیماری زیادی در بین مردم شده از جمله شیوع بیماری وبا.

فرسایش خاک
چرای بی رویه دام‌ها باعث فرسایش خاک در استان شده است. همچنین قطع درختان و تخریب پوشش گیاهی، شیب تند کوهستان ها و... فرسایش خاک را تسریع بخشیده است.

افت آب های زیرزمینی
استان آذربایجان غربی بطور کلی32 دشت دارد که دشت های ارومیه، خوی، سلماس، ایواوغلی، قالقاچی و کهریز به علت برداشت بی  رویه از آب های زیرزمینی و حفر چاه های متعدد به عنواه دشت های ممنوعه اعلام شده اند. در میان این دشت ها، دشت خوی بیشترین کاهش تراز سطح آبهای زیر زمینی یعنی 26 سانتی متر را داشته است.  

خشک شدن دریاچه ارومیه
در چند دهه اخیر روند رو به خشکی دریاچه ارومیه به علت توسعه کشاورزی ناپایدار و چند برابر شدن سطح زیر کشت، سدسازی ها، برداشت بیش از حد از منابع آبی، حفر چندین هزار چاه در اطراف دریاچه(برخی از این چاه ها به علت ورود آب شور دریاچه به آن، شور و غیر قابل استفاده شده اند)، این دریاچه ارزشمند رو به خشک گذاشته بود ولی در دو سال اخیر به علت بارندگی، تراز آب دریاچه افزایش یافته است. متاسفانه ورود پساب ها و فاضلاب ها این دریاچه را بسیار آلوده کرده است.
پایش دریاچه ارومیه با تصاویر ماهواره ای لندست 8 سنجنده OLI - سال 1397
پایش دریاچه ارومیه با تصاویر ماهواره ای لندست 8 سنجنده OLI - سال 1398
تصویر ماهواره ای سنتینل-2 سد شهرچای (2019)
گسترش و توسعه ناپایدار شهرهای استان
شهرهای  استان آذربایجان غربی مانند شهر های سایر استان ها دارای نابرابری فضایی و عدم تعادل مکانی، می باشند و رشد سریع شهری نشینی به صورت متعادل صورت نگرفته است. چندین هزار نفر از جمعیت این استان را حاشیه نشین ها تشکیل می دهند که عمده مهاجرت آن ها از روستاهای اطراف شهرها بوده و حتی در جنوب این استان مهاجرانی از استان های جنوبی کشور مشاهده می شود.
مقایسه تصویر ماهواره ای سنتینل-2 (2019- سمت راست) با تصویر ماهواره ای لندست 7(1999- سمت چپ) شهر ارومیه
مقایسه تصویر ماهواره ای سنتینل-2 (2019- سمت راست) با تصویر ماهواره ای لندست 7(1999- سمت چپ) شهر خوی
مقایسه تصویر ماهواره ای سنتینل-2 (2019- سمت راست) با تصویر ماهواره ای لندست 7(1999- سمت چپ) شهر بوکان
مقایسه تصویر ماهواره ای سنتینل-2 (2019- سمت راست) با تصویر ماهواره ای لندست 7(1999- سمت چپ) شهر مهاباد
مقایسه تصویر ماهواره ای سنتینل-2 (2019- سمت راست) با تصویر ماهواره ای لندست 7(1999- سمت چپ) شهر میاندوآب
مقایسه تصویر ماهواره ای سنتینل-2 (2019- سمت راست) با تصویر ماهواره ای لندست 7(1999- سمت چپ) شهر نقده
مقایسه تصویر ماهواره ای سنتینل-2 (2019- سمت راست) با تصویر ماهواره ای لندست 7(1999- سمت چپ) شهر اشنویه
مقایسه تصویر ماهواره ای سنتینل-2 (2019- سمت راست) با تصویر ماهواره ای لندست 7(1999- سمت چپ) شهر پیرانشهر
مقایسه تصویر ماهواره ای سنتینل-2 (2019- سمت راست) با تصویر ماهواره ای لندست 7(1999- سمت چپ) شهر سلماس
 
مقایسه تصویر ماهواره ای سنتینل-2 (2019- سمت راست) با تصویر ماهواره ای لندست 7(1999- سمت چپ) شهر سردشت
مقایسه تصویر ماهواره ای سنتینل-2 (2019- سمت راست) با تصویر ماهواره ای لندست 7(1999- سمت چپ) شهر تکاب

کلیدواژه ها: سازمان فضایی ایران | سنجش از دور | معرفی استان آذربایجان غربی | مقطع متوسطه | مدرسه سنجش از دور | کاربرد سنجش از دور |



CAPTCHA

دفعات مشاهده: 207 بار   |   دفعات چاپ: 0 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر