• شنبه ۳ اسفند ۱۳۹۸
  • |

آمار سایت

  • تمام بازديد‌ها: 1880292 بازدید
  • بازديد 24 ساعت قبل: 2624 بازدید
  • مهمانان حاضر در زیرپورتال: 27 کاربر
  • کاربران حاضر در زیرپورتال:0 کاربر

ورود به سایت

11 دسامبر، روز جهانی کوهستان

تاریخچه شکل گیری روز جهانی کوهستان
سال 1992 در کنفرانس محیط زیست و توسعه سازمان ملل، موضوع "توسعه پایدار کوهستان" در دستور کار مدیریت اکوسیستم های شکننده، مورد توجه قرار گرفت. به دلیل اهمیت روز افزون این اکوسیستم، درسال 2002 مجمع عمومی سازمان ملل متحد در پنجاه و هفتمین جلسه خود روز 11 دسامبر برابر با 20 آذر ماه را به عنوان روز جهانی کوهستان، اعلام و از سازمان خوار بار و کشاورزی ملل متحد (فائو) درخواست کرد تا مسئولیت هماهنگی این روز را در سطح جهان، به عهده بگیرد.

نماد روز جهانی کوهستان
سه مثلث متساوی الاضلاع به عنوان نماد این روز در نظر گرفته شده که نشان دهنده نقش کوهستان های سراسر جهان در زندگی و حیات انسان ها می باشد. مثلث ها به رنگ سیاه و نمایانگر کوه ها هستند. مثلث در سمت چپ شکلی الماس مانند آبی رنگ در بالای خود دارد که نشان از یخ و برف قله کوه است. مثلث میانی یک دایره نارنجی در مرکز خود داشته که نشان از گنج های کوه دارد که همان منابع طبیعی آن است و مثلث سوم در قسمت راست خود مثلث سبز کوچک دارد به نشانه سرسبزی، پوشش گیاهی و محصولاتی که کوه ها در اختیار ما قرار می دهند.

هدف از برگزاری روز جهانی کوهستان
روز جهانی کوهستان با هدف افزایش آگاهی و اقدام در جهت توسعه پایدار کوهستان، برگزار می شود. این اکوسیستم ۲۷ درصد مساحت خشکی های جهان و ۲۳ درصد جنگل‌ های جهان را در خود جای داده است. 15% جمعیت جهان در آن مشغول به زندگی هستند و 80% آب شیرین مصرفی مردم دنیا را تامین و در واقع سرچشمه بسیاری از رودخانه های مهم جهان است و نقش مهمی در چرخه آب دارد. بنابراین می توان به اهمیت نگهداری کوهستان ها پی برد، اما کوه ها به علت تخریب ها و تغییرات اقلیمی در معرض خطر هستند. کوه ها نه تنها برای ساکنان خود بلکه برای میلیونها انسان دیگر که در مناطق دشت زندگی می کنند، اهمیت حیاتی دارند. هرسال در این روز به موضوعاتی خاصی اختصاص داده می شود از جمله آب شیرین، صلح، تنوع زیستی یا تغییرات آب و هوایی، امسال به موضوع "کوه برای جوانان است" پرداخته شده که باید به جوانان نقش کوهستان ها در زندگی بشر، آموزش داده شود.

تخریب کوه ها
اکوسیستم بسیار ارزشمند کوهستان بخش بزرگی از تنوع زیستی شامل فلور ها و فون ها را در خود جای داده است. با این وجود عمده ترین چالش امروز کوهستان‌های دنیا به ویژه کوه های ایران تخریب ها از جمله کوه‌خواری، جنگل تراشی و آتش سوزی است. اکوسیستم کوهستان بسیار شکننده و حساس است و تخریب های زیستی و فیزیکی، آن ها را آسیب پذیر کرده است. عوامل موثردر تخریب آنها شامل:
  • عوامل انسانی
  1. بهره برداری صنعتی و اقتصادی از سنگ کوه ها
  2. جنگل تراشی و از بین بردن پوشش گیاهی آن
  3. چرای بی رویه دام ها
  4. گردشگری ناسالم
  5. انباشت زباله
  6. ساخت و ساز
  7. معدن کاری
  8. جاده سازی
  9. و حتی سد سازی
  • عوامل طبیعی شامل تغییر اقلیم می باشد
تخریب کوهستان های ایران

رشته کوه البرز
رشته کوه البرز در شمال ایران و در جنوب دریای مازندران کشیده شده و باعث گردیده که بخش شمالی کوهستان از بارش های فراوان و سرسبزی برخوردار شده ولی دامنه های جنوبی آن کم بارش و خشک تر می باشد که نشان از عملکرد طبیعی کوهستان دارد. این رشته کوه در 7 استان اردبیل، گیلان، مازندران، گلستان، البرز، تهران و سمنان پراکنش داشته و شامل 44 منطقه حفاظت شده (لیسار، گشت رودخان و سیاه مزگی، سرولات وجواهردشت، سیاه رود رودبار، بلس کوه، چهار باغ، البرز مرکزی، واز، هراز، آبشار شیرگاه، شش رودبار، ورجین، جاجرود، رودخانه  جاجرود، رودخانه سردآبرود، رودخانه هراز، رودخانه چالوس، رودخانه کرج، پرور، جهان نما، زاوالف، زاو ب، هزار جریب، بولا، خیبوس، لوه، اساس ، آق داغ)، 6 پارک ملی (گلستان، پابند، کیاسر، لار، خجیر، سرخه حصار)، یک پناهگاه حیات وحش (دودانگه) و  9 اثر طبیعی ملی ( قله دماوند، قلل سه گانه علم کوه، سیاه کمان، تخت سلیمان، چشمه فکجور دمکش، دریاچه های تار و  هویر، سوسن سفید، سروهرزویل،  غار رود افشان، تنگه واشی، غاریخکان)، می باشد. این مناطق نشان دهنده اهمیت این اکوسیستم بی نظیر است.
شکل - 1، موزائیک تصاویر ماهواره ای سنتینل 2 (2019) تهران – قله دماوند
رشته کوه البرز به سه ناحیه تقسیم می شود
  • البرز غربی: از جنوب شهرستان مغان شروع شده و تا غرب دره سفید رود به طول 270 کیلومتر امتداد دارد. 15% از مناطق حفاظت شده کوهستان البرز، در البرز غربی واقع شده است که شامل 4 منطقه حفاظت شده لیسار، گشت رودخان و سیاه مزگی، آق داغ  و اثر طبیعی ملی غاریخکان می باشد.
  • البرز مرکزی: از شرق دره سفید رود یا جاده قزوین رشت شروع شده و تا دره فیروزکوه و رودخانه تالار به طول 330 کیلومتر، امتداد دارد. متراکم ترین و بلند ترین قلل در همین بخش جای دارد که منبع آب های شیرین است. 62% مناطق حفاظت شده در رشته کوه البرز مرکزی واقع است که شامل 27 منطقه می شود.
  • البرز شرقی: از دره فیروزکوه و رودخانه تالار تا مرز خراسان شمالی یعنی شرقی ترین سر چشمه های رودخانه گرگان (محدوده در پارک ملی گلستان)، به طول نزدیک به  350 کیلومتر امتداد دارد. 23% مناطق حفاظت شده در رشته کوه البرز شرقی واقع شده است که 13 منطقه حفاظت شده را شامل می باشد.
بلندترین قله رشته کوه البرز، قله دماوند با ارتفاع 5628 متر می باشد اثر طبیعی ملی قله دماوند با مساحتی بالغ بر ۲۹۵۰ هکتار، در فرهنگ کشورمان مظهر پایداری و استواری و شکوه است و گونه های مختلف جانوری و گیاهی بی نظیری را در خود جای داده است ولی تخریب های صورت گرفته نه تنها در رشته کوه البرز بلکه در اطراف قله دماوند، آن را از نفس انداخته است.
سایر قلل شامل پالون گردن با ارتفاع 4375 متر، آزاد کوه با ارتفاع 4355 متر، خرس چال با ارتفاع 4253 متر، خلنو با ارتفاع 4390 متر، نرگس کوه با ارتفاع 4206 متر، کلون بستک با ارتفاع 4140 متر، کمانکوه با ارتفاع 4234 متر، علم کوه با ارتفاع 4650 متر، تخت سلیمان با ارتفاع 4643 متر، بلس کوه با ارتفاع 3147 متر، آق داغ با ارتفاع 3303 متر، کوه گرگ با ارتفاع 3883 متر. همچنین این رشته کوه دارای یخچال های طبیعی از جمله یخچال تخت سلیمان، خرسان، چالون، می باشد. همچینین آبشار و دریاچه های زیادی (دریوک، خرس چال، خضرنبی، تار و هویر) دارد. رودخانه های بسیاری نیز از این رشته کوه سرچشمه می گیرند که شامل سفید رود، هراز، تالار، چالوس، نکا،  تجن، بابل، سه هزار، دو هزار، کجور، سردآب رود، شاهرود، جاجرود، کرج، دماوند،  و... می باشند و برخی از آن ها بعداز تغذیه زمین های کشاورزی واقع در استان های شمالی کشور وارد دریای مازندران شده و برخی دیگر منابع آب تهران و سایر زمین ها کشاورزی دشت های جنوبی را تغذیه می کنند.
شکل - 2، موزائیک تصاویر ماهواره ای سنتینل 2 (2019) قله دماوند دریاچه لار
تخریب ها در رشته کوه البرز
بسیاری از جنگل های البرز به ویژه جنگل های هیرکانی آن از بین رفته و هر ساله از وسعت آن کاسته می شود، همچنین بسیاری از مناطق حفاظت شده آن مورد تعرض قرار گرفته است. از جمله جنگل سوزی و خشک شدن درختان جنگلی در منطقه حفاظت شده سیاه رود رودبار، در همین منطقه با ایجاد معادن، زیستگاه های گیاهی و جانوری آن آسیب دیده است. علاوه بر آن مناطق حفاظت شده سرولات و جواهردشت نیز در معرض تخریب قرار گرفته است. خشک شدن شمشاد های خزری و.... از دیگر آسیب های جبران ناپذیر در این مناطق می باشد. بطور کلی 68 هزار هکتار معدن شامل 66 معدن فعال و 51 معدن تعطیل‌شده در جنگل‌ های هیرکانی گسترده شده است که باعث خشکیدگی گسترده درختان، آلودگی رودخانه‌ ها و رانش زمین، شده است.


کلیدواژه ها: قله دماوند | دریاچه لار | روز جهانی کوهستان | کوه | کوهستان | سنجش از دور | رسته کوه البرز | سازمان فضایی ایران |



CAPTCHA

دفعات مشاهده: 363 بار   |   دفعات چاپ: 6 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر