• شنبه ۳ اسفند ۱۳۹۸
  • |

آمار سایت

  • تمام بازديد‌ها: 1880181 بازدید
  • بازديد 24 ساعت قبل: 2600 بازدید
  • مهمانان حاضر در زیرپورتال: 23 کاربر
  • کاربران حاضر در زیرپورتال:0 کاربر

ورود به سایت

معرفی استان یزد با استفاده از فن آوری سنجش از دور

مسجد و میدان امیرچخماق شهر یزد

شهر یزد سرزمین آب‌ انبارها، بادگیرها و کوچه‌ های آشتی‌کنان است. خاکی کویری که تاریخی چند هزارساله را در خود دارد. یزد کلمه‌ ایست باستانی که به «یُشت»، «یسن» یا «یزت» برمی‌گردد و به مفاهیم نیایش، ایزد و پرستش نزدیک است.
تقسیم بندی استان های کشور
استان یزد با قدمتی سه‌ هزار ساله مملو است از آثاری که در گوشه‌ و‌ کنار آن پراکنده‌اند. سنگ‌ نوشته‌ های کوه ارنان، سفال‌ های نقش‌ دار نارین‌ قلعه‌ میبد و آثار معماری یافته‌ شده در آن دلیلی بر این مدعی هستند. این استان با مساحت 74496 کیلومتر مربع در مرکز ایران به مختصات جغرافیایی 52 درجه و 50 دقیقه تا 58 درجه و 16 دقیقه طول شرقی و بین 29 درجه و 52 دقیقه تا 35 درجه و 10 دقیقه عرض شمالی واقع شده است.

ناهمواری های استان یزد
  • کوه ها
شیرکوه با ارتفاع 4075 متر از کوه های بلند استان یزد محسوب شده و همچنین کوه های کم ارتفاع استان شامل کوه های خرانق در اردکان، باجگان در بافق، کوه های قطروم در بافق هستند. بلندترین نقطه آن کوه دربید با ارتفاع 3158 متر است. مهمترین نقش این کوه ها در استان یزد، اعتدال دما و تامین منابع آب دشت های همجوار خود است. کوه های منفرد و پراکنده که جزء ارتفاعات مرکزی ایران بحساب می آیند با نام تاریخی، کوه ارنان در شهرستان مهریز واقع شده اند.
شکل – 1، مدل ارتفاعی از استان یزد با استفاده از موزائیک تصاویر ماهواره ای لندست 8 (2018)
  • دشت ها
از دشت های استان یزد می توان به دشت یزد، دشت ابرکوه، دشت بافق، دشت بهاباد، دشت هرات و مروست اشاره نمود. برخی از این دشت ها با خاک های نرم و فرسایش یافته بادی پوشانده شده و به آن چهره بیابانی داده است. در برخی دشت های دیگر مانند دشت های ابرکوه، هرات، مروست، بهادران، بهاباد، دشت یزد و اردکان به دلیل کمبود آب با حفر قنات یا چاه های عمیق و نیمه عمیق، امکان فعالیت های محدود کشاورزی فراهم شده است.
  • کویرها
از کویر های این استان می توان، کویر ابرقو، کویر هرات و مروست، کویر سیاه کوه، کویر کلوت، کویر زرین، کویر درانجیر، کویر الله آباد، کویر ساغند، کفه مهدی آباد، کفه طاقستان و بخشی از دشت کویر در منتهی الیه شمال این استان نام برد.
شکل – 2، تصویر ماهواره ای سنتینل-2 (2019)، دشت ها و کویر های استان یزد

اقلیم استان یزد
بطور کلی این استان به علت قرار گرفتن بر روی کمربند خشک جهانی و دور بودن از آب های آزاد، تالاب ها و دریاچه ها، مجاورت با دشت کویر، احاطه شدن با رشته کوه زاگرس و البرز و تاثیر توده هوای پرفشار جنب حاره، دارای اقلیمی خشک بوده ولی تمام مناطق آن، آب و هوای یکسانی ندارد و عوامل مختلفی بر آن اثر گذاشته است. بارش ها در این استان بیشتر در فصل زمستان اتفاق افتاده و مقدار آن بسیار اندک و نا منظم است. همچنین اختلاف دمای بین شب و روز در این استان بسیار زیاد می باشد.

منابع آبی
  • آب های سطحی
به علت بارش اندک، بالا بودن دمای هوا و به دنبال آن تبخیر زیاد، این استان از منابع آبی محدودی برخوردار است، بطوریکه فقط رودخانه های دائمی بوانات در مروست و اعظم در هرات جریان دارد که به مصرف تولید محصولات کشاورزی می رسد. بقیه رودخانه ها بصورت فصلی بوده که بخشی از آب آن ها وارد آب های زیرزمینی می شود.
  • آب های زیرزمینی
استفاده از آب های زیرمینی به صورت حفره چاه و قنات در این استان قدمت بسیاری زیادی داشته و آب شرب قابل دسترس ساکنین این استان و آب مصرف کشاورزی از همین منابع آب زیزمینی تامین می گردد. آب های زیرزمینی حوضه دشت یزد – اردکان بیشترین ذخایر آبی را در خود جای داده است. ولی در سال های اخیر با افزایش جمعیت و حفر چاه های عمیق و نیمه عمیق، گسترش صنایع آب بر و عدم تغییر الگوی های کشت، این منابع رو به تقلیل گذاشته است.
شکل – 3، موزائیک تصاویر ماهواره ای لندست 8 (2018) شبکه آبی استان یزد
پوشش گیاهی استان یزد
با توجه به شرایط آب و هوایی و کمبود بارش ها، زمین های این منطقه از پوشش گیاهی کمتری برخوردارند که شامل جنگل های طبیعی نیمه انبوه و جنگل های دست کاشت هستند. پوشش گیاهی آن مقاوم در برابر خشکی و شوری است. جنگل های طبیعی آن در بخش جنوبی استان در باغ شادی بوده و جنگل های ارس باجگان در ارتفاعات و دامنه جنوبی کوه باجگان شهرستان بافق واقع شده است.
  • مناطق حفاظت شده و پناهگاه های حیات وحش استان یزد
  • منطقه حفاظت شده پارک ملی سیاهکو (در محدوده استان های یزد و اصفهان در نزدیک دشت کویر)
  • منطقه حفاظت شده کالمند - بهادران در شهرستان مهریز
  • منطقه حفاظت شده باغ شادی خاتم
  • منطقه شکار ممنوع شیرکوه
  • منطقه شکار ممنوع مرور (بین میبد و اشکذر)
  • منطقه شکار ممنوع باغ شادی خاتم
  • منطقه شکار ممنوع کفه تاغستان و کوه های عیش و اعلی در شمال شرقی ابرکو
  • منطقه شکار ممنوع آریز بافق
  • پناهگاه حیات وحش دره انجیر و نی باز اردکان
  • پناهگاه حیات وحش بوروئیه خاتم
شکل -4، موزائیک تصاویر ماهواره ای لندست 8 (2018) مناطق حفاظت شده استان یزد

معضلات زیست محیطی در استان یزد
  • منابع آبی
آب های زیرزمینی نقش مهمی در تامین نیازهای آبی این استان دارد که متاسفانه در سال های اخیر بر اثر حفر چاه های غیر مجاز عمیق و نیمه عمیق و برداشت بیش از حد از آب های زیرزمینی، سطح سفره های آن، کاهش یافته است. به همین دلیل از 19 دشت استان، 14 دشت ممنوعه اعلام گردیده است از جمله دشت ابرکوه، دشت کویر سیاه کوه و دشت کویر درانجیر که آب های زیرزمینی آنها به لحاظ کمی و کیفی در وضعیت بسیار نامطلوبی قراردارد. علاوه بر کمبود آب، روش های کشاورزی سنتی و پایین بودن بازده آبیاری نیز از معضلات تولید محصولات کشاورزی استان یزد است.
  • خاک
در این منطقه به دلیل کاهش رطوبت، از پوشش گیاهی غنی برخوردار نیست به همین دلیل خاک در معرض فرسایش شدید بوده و خود موجب بروز گرد و غبار در منطقه گردیده است. وسعت رسوبات تبخیری شامل خاک های حاوی املاح زیاد مانند نمک و گچ و همچنین وجود گنبدهای نمکی، موجب پیدایش خاک های شور و گچی در بسیاری بخش های استان شده است.
  • فرسایش بادی
استان یزد که 18.2 درصد عرصه های بیابانی کشور را به خود اختصاص داده است، بسیاری از بخش های آن از جمله 19 منطقه به عنوان کانون های بحرانی و حساس به فرسایش بادی، شناسایی شده اند که منشاء حرکت شن های روان و بروز طوفان های شن و ماسه، می باشند. بروز این طوفان ها مناطق مسکونی، راه های ارتباطی از جمله خطوط راه آهن، اراضی کشاورزی، تاسیسات و ... را در معرض خطر قرار داده است.
  • خشکسالی
این پدیده سال هاست که بخش های مختلف این استان را تحت تاثیر قرار داده است به ویژه در سال های اخیر که با تشدید بیابان زایی، تخریب و نابودی مراتع و همچنین از بین بردن جنگل های طبیعی و دست کاشت، خسارات فراوانی را در منطقه به بار آورده و باعث مهاجرت مردم به شهرهای بزرگتر گردیده است.
  • زلزله
گسل های این منطقه شامل گسل انار واقع در شرق یزد، گسل دهشیر در غرب یزد، گسل واقع در شمال یزد، در جنوب یزد گسل بهادران، گسل های بهاباد، کوهبنان، کلمرو می باشد. وجود همین گسل ها نشان می دهد که منطقه از نظر زلزله خیزی چندان آرام نیست.
  • آلودگی هوا، خاک و منابع آبی ناشی از معادن
پراکنش صنایع گوناگون در اطراف محور مهریز تا اردکان و در مسیری به طول تقریبی 100 کیلومتر، بیشترین فشار ناشی از استقرار واحد های صنعتی را بر مراکز مسکونی واقع در این محدوده مانند شهر های اردکان، میبد، زارج، اشکذر، یزد، مهریرز وارد کرده است.

در استان یزد، در مجموع حدود 80% کل صنایع منطقه در شهرستان یزد استقرار یافته است از جمله حدود 70% صنایع غذایی، بیش از 90% صنایع نساجی، 85% صنایع سلولزی، حدود 75% صنایع شیمیایی، 70% صنایع کانی غیر فلزی و حدود 78% صنایع برق و فلزی (سالنامه آماری).

تمرکز جمعیت و گسترش شهر یزد و همچنین رشد صنعتی به ویژه صنعت نساجی و آجرپزی در مرز استان بسیار بیشتر از شهرستان های دیگر استان است. در نتیجه فاضلاب این مراکز صنعتی (شامل فلزات سنگینی مانند کبالت، کروم و مس) خود به معضلی برای شهرستان یزد تبدیل شده است. بخشی از این فاضلاب ها به مصرف آبیاری فضای سبز می رسد. حتی فاضلاب کارخانه آردسازی در استان یزد به زمین های اطراف کارخانه سرازیر می شود. همچنین سیستم سوخت کوره های آجری، پزی آلودگی هوا را چند برابر کرده است.

معدن چغارت بافق
معدن چغارت در 12 کیلومتری شمال شرقی شهر بافق و در 125 کیلومتر جنوب شرقی شهر یزد در حاشیه کویر مرکزی واقع شده است. بیش از 40 سال از شروع بهره برداری این معدن می گذرد و بزرگترین تامین کننده خوراک کارخانه ذوب آهن اصفهان است. رسوبات باطله کارخانه فرآوری سنگ آهن از جمله موادی مانند آرسینیک، کبالت، آهن و وانادیوم تهدیدی بزرگ در تخریب خاک و منابع و شروع بیابان زایی در این منطقه است.
شکل -5، تصویر ماهواره ای سنتینل-2 (2019)، معدن چغارت و سد بازیافت آب
 
تصفیه خانه فاضلاب شهر یزد و تالاب مصنوعی حاصل از آن
تصفیه خانه یزد از اوایل سال 80 راه اندازی و در حال حاضر 30 درصد از فاضلاب خانگی شهر یزد را در استخرهای هوازی و بی هوازی تصفیه و در محدوده ای به مساحت 300 هکتار که 180 هکتار آن فضای سبز می باشد، هدایت می کند. حجم زیادی از این فاضلاب ها به صورت ناقص یا تاحدی ابتدایی تصفیه گردیده و وارد برکه های تثبیت طبیعی می گردد که حتی زیستگاهی موقت و فصلی برای برخی از پستانداران و پرندگان به وجود آورده است. در صورت عدم مدیریت صحیح، سیستم تالاب مصنوعی تصفیه خانه فاضلاب شهر یزد می تواند به یک مساله خطرناک و جدی در رابطه با جنبه های ایمنی، بهداشتی و محیط زیستی برای جوامع محلی تبدیل گردد. از جمله به عنوان منبعی جهت انتقال آلودگی ها به جوامع محلی و اثر بر سلامتی آن ها، امکان انتقال ذرات داخل تالاب توسط باد، انتشار بوی تعفن به علت تراکم بالای گیاهان و مواد آلی، تجمع فلزات سنگین در بدن آبزیان و پرندگان و انتقال به زنجیره غذایی، افزایش بی رویه پشه ها، انتقال آلاینده ها و فلزات سنگین به آب های زیرزمین و چاه های اطراف، امکان گزش پشه و انتقال بیماری ها به کشاورزان و گردشگران
شکل - 6، تصویر ماهواره ای سنتینل 2 (2019) از تالاب پساب یزد و درختانی مانند اکالیپتوس، گز، تاغ و نی در اطراف تالاب
  • گسترش شهرهای استان یزد
افزایش جمعیت استان یزد به دنبال آن گسترش اکثر شهرهای آن در بستری بیابانی، باعث ایجاد ناپایداری در روند توسعه شهری شده که گسترش بیابان ها، تخریب باغات و اراضی کشاورزی را به دنبال داشته است. همچنین ورود پساب های خانگی و صنعتی، سموم دفع آفات و کودهای شیمیایی، مواد زائد جامد و آلاینده های میکروبی شیمیایی به خاک و آب های زیرزمینی شهرها، معضلات زیست محیطی برای ساکنین به وجود آورده است.
شکل – 7، موزائیک تصاویر ماهواره ای لندست 8 (2019) از شهرهای یزد
شکل – 8، تصاویر ماهواره ای (سنتینل-2، سال 2019 در سمت راست و لندست -7، سال 2000 در سمت چپ) گسترش شهر یزد و تفت طی 19 سال (2019-2000)
شهر تاریخی یزد در تاریخ ۱۸ تیر ۱۳۹۶، به عنوان یکی از نخستین شهرهای خشتی دنیا در چهل و یکمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید. به دلیل افزایش جمعیت و مهاجرت روستائیان به شهر یزد، این شهر بصورت افقی (اسپرال)، گسترش یافته است. شهر تفت یکی از خنک ترین و ییلاقی ترین نقطه کویر می باشد و در سال های گذشته فاصله این شهر تا شهر یزد حدود ۲۲ کیلومتر بوده است، ولی در حال حاضر هر دو شهر به سمت یکدیگر گسترش یافته اند.
شکل – 9، تصاویر ماهواره ای (سنتینل-2، سال 2019 در سمت راست و لندست -7، سال 2000 در سمت چپ) گسترش شهر مهریز طی 19 سال (2019-2000)
شکل – 10، تصاویر ماهواره ای (سنتینل-2، سال 2019 در سمت راست و لندست -7، سال 2000 در سمت چپ) گسترش شهر بافق طی 19 سال (2019-2000)
شکل – 11، تصاویر ماهواره ای (سنتینل-2، سال 2019 در سمت چپ و لندست -7، سال 2000 در سمت راست) گسترش شهر تفت طی 19 سال (2019-2000)
شکل -12، تصاویر ماهواره ای (سنتینل-2، سال 2019 در سمت راست و لندست -7، سال 2000 در سمت چپ) گسترش شهر اردکان و میبد طی 19 سال (2019-2000)


کلیدواژه ها: مدرسه سنجش از دور | سازمان فضایی ایران | معرفی استان یزد | سنجش از دور | شهر یزد | نقشه های استم یزد | کاربرد سنجش از دور |



CAPTCHA

دفعات مشاهده: 118 بار   |   دفعات چاپ: 9 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر