• پنجشنبه ۲۱ آذر ۱۳۹۸
  • |

آمار سایت

  • تمام بازديد‌ها: 1689233 بازدید
  • بازديد 24 ساعت قبل: 2336 بازدید
  • مهمانان حاضر در زیرپورتال: 15 کاربر
  • کاربران حاضر در زیرپورتال:0 کاربر

ورود به سایت

جایگاه سنجش از دور در مدیریت خشکسالی (چرخه مدیریت خشکسالی)

مدیریت خشکسالی می تواند به چهار فاز کلی تقسیم بندی شود که عبارتند از: کاهش (تخفیف)‌ شدت (mitigation)، آمادگی (preparedness)، پاسخ (response) و بازیابی و بازسازی (recovery). در ادامه به معرفی هر کدام از این چهار فاز پرداخته می شود.
  1. کاهش شدت بلایا (Mitigation)
کاهش شدت بلایا مهمترین عامل برای تحت کنترل در آوردن بلایا می باشد. این مرحله از مدیریت بلایا به میزان قابل توجهی به معیارهایی مانند توسعه راه حل های ارائه شده توسط فناوری، برنامه ریزی کاربری اراضی و توسعه خدمات بیمه، وابسته است. کاهش خطر بلایا بایستی مانع تاثیر خشکسالی شده یا اثرات آن را کاهش دهد. همچنین تدوین استراتژی هایی به منظور محافظت از منابع آب موجود، بهینه سازی استفاده از آب، مدرن سازی عملیات کشاورزی و شوری زدایی آب از جمله عوامل مؤثر کاهش دهنده خطر خشکسالی در این فاز می باشند.
 •
شکل - 1 : وضعیت رودخانه زاینده رود اصفهان در سال های 1384، 1392 و آذر ماه 1393 (دو تصویر پایین).
 شکل -2 : وضعیت رودخانه زاینده رود اصفهان در دی ماه 1393

یک طرح علمی منسجم و جامع مبتنی بر مکانیزم های مدیریتی نوین به منظور کاهش و تخفیف تاثیر خشکسالی در هر منطقه نیاز است. هدف اصلی هر طرح خشکسالی باید بهبود مدیریت ریسک خشکسالی از طریق توسعه ابزار مدیریت اطلاعات جامع خشکسالی باشد. چنین طرحی باید از داده های سنجش از دور، اقلیم و هواشناسی در دسترس برای تولید محصولات اطلاعاتی مرتبط با مدیریت ریسک خشکسالی استفاده نماید.
 
شکل - 3 : روند تغییرات پوشش گیاهی با استفاده از تصاویر سنجنده AVHRR (سازمان فضایی ایران).
ابزارهای تحلیل مکانی مانند سنجش از دور و سیستم های اطلاعات جغرافیایی با تولید نمایه های مناسب، قابلیت تلفیق و مدلسازی داده ها را از پارامترهایی مانند داده های هواشناسی، اقتصادی و اجتماعی فراهم می آورند. متداول ترین نمایه های خشکسالی مبتنی بر سنجش از دور شاخص های پوشش گیاهی هستند. آنها می توانند برای محدوده گسترده ای از بررسی های سیستمی مانند تخمین توده حیاتی، برآورد تنش گیاهی، برآورد سلامتی گیاه و میزان تولید و عملکرد محصولات کشاورزی مورد استفاده قرار گیرند.
  1. آمادگی (Preparedness)
فاز آمادگی (آماده سازی) به محدوده وسیعتری از فعالیت ها، مانند سیاستگذاری به منظور برخورد به موقع با حوادث غیرمترقبه، توسعه طرح هایی به منظور تخلیه فوری جمعیت در معرض خطر بلایا، طراحی پناهگاه ها و توسعه روش هایی برای بررسی سریع خسارات وارده پس از وقوع بلا مربوط می گردد. توسعه آمادگی برای خشکسالی گسترش ظرفیت نهادها در تمامی سطوح دولت و نیز هماهنگی مؤثر بین آنها را ایجاب می نماید. در حقیقت آمادگی خشکسالی به معنی افزایش ظرفیت دست و پنجه نرم کردن‌ افراد و جامعه به منظور مهار آن است. در فاز آمادگی خشکسالی اطلاعات مکانی بدست آمده از فناوری سنجش از دور و سیستم های اطلاعات جغرافیایی می تواند به منظور پایش، پیش بینی و هشدار سریع خشکسالی استفاده گردند.
  1. پاسخ (Response)
فاز پاسخ شامل فعالیت هایی است که تاثیرات مستقیم و کوتاه مدت یک واقعه (حادثه)‌ را کنترل می نماید. این فعالیت ها شامل عملیات فوری به منظور حفظ جان، بازماندگان و تامین نیازهای اولیه انسانی بلافاصله پس از وقوع می باشد. پاسخ همچنین شامل اجرای طرح های عملیاتی اضطراری، ارائه خدمات اضطراری سیار و مدیریت جابجایی بازماندگان و اسکان موقت آنها در قرارگاه های طراحی شده در فاز آمادگی، هماهنگی، جستجو و امدادرسانی و بررسی و برآورد تخمینی میزان جراحت ها، خسارات و سایر جنبه های نامطلوب بلا می باشد؛ اما در ارتباط با خشکسالی، بدلیل عدم تعیین دقیق زمان آغاز و پایان وقوع آن، تفکیک فاز پاسخ و آمادگی امری دشوار می باشد. در حقیقت بیشتر فعالیت های مدیریتی مرتبط با این پدیده که برخلاف سایر بلایا به شکل تدریجی تاثیر خود را نمایان می سازد ممکن است همزمان با یکدیگر اجرا شوند.
 
  1. بازسازی (Recovery)
اهداف فاز بازسازی خشکسالی، بازتولید محصولات و تولیدات دام، توسعه جاده های روستایی و تدارک آب آشامیدنی به منظور تولید درآمد برای جمعیت تحت تاثیر می باشد. همچنین روش های بازسازی خشکسالی قادر است تا ضمن افزایش ظرفیت دولت در کاهش تاثیرات خشکسالی های آینده، توسعه ظرفیت مدیریت نهادینه خشکسالی را نیز افزایش دهد. به عنوان مثال داده های ورودی مبتنی بر فناوری های نوین فضایی، کارشناسان را قادر می سازد تا نحوه مدیریت مؤثر مراتع را با استفاده از تخمین خسارات وارده بر هر منطقه تغییر داده و به بازسازی هر چه سریعتر نواحی مرتعی متأثر از خشکسالی مبادرت ورزند.
 
امروزه فناوری سنجش از دور ابزار توانمندی در مدیریت مخاطرات خشکسالی در هریک از فاز های چهار گانه ی فوق می باشد که در مطالب بعدی به شکل دقیق تری به این کاربردها اشاره خواهد گردید.

کلیدواژه ها: مدرسه سنجش ا زدور | مقطع دانشجویی | مقطع کاریرد | سنجش از دور | سازمان فضایی ایران | مخاطرات خشکسالی | مدیریت خشکسالی |



CAPTCHA

دفعات مشاهده: 47 بار   |   دفعات چاپ: 2 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر