• شنبه ۳ اسفند ۱۳۹۸
  • |

آمار سایت

  • تمام بازديد‌ها: 1880288 بازدید
  • بازديد 24 ساعت قبل: 2622 بازدید
  • مهمانان حاضر در زیرپورتال: 34 کاربر
  • کاربران حاضر در زیرپورتال:0 کاربر

ورود به سایت

پایش لند فیل ها و مکانیابی مناطق مناسب دفن زباله با استفاده از تصاویر ماهواره ای

تعریف پسماند
پسماند به مواد جامد، مایع و گاز (غیر فاضلاب) گفته می شود که به طور مستقیم یا غیر مستقیم حاصل از فعالیت انسان بوده و از نظر تولید کننده، زاید تلقی می شود.

تعریف لندفیل
افزایش فزاینده جمعیت شهری و روستایی، افزایش مصرف مواد دارای پسماند تجزیه پذیر و تجزیه ناپذیر و دیگر پسماندها را به دنبال داشته است. اثرات مخرب محیط زیستی، اقتصادی، بهداشتی و اکولوژیکی محل های دفن این مواد سبب گردیده به انتخاب این مکان ها، توجه بیشتری شود. لندفیل ها یا مکان های دفن زباله، به عنوان یک سازه مهندسی نقش نگهداری از پسماندها و کنترل اثرات آلایندگی این مواد به محیط اطراف را به عهده دارند.

لزوم مکانیابی لند فیل ها
در کشور ما تنها 8 درصد پسماندهای شهری بازیافت،کمپوست و استفاده مجدد می شوند در حالیکه 92 درصد مواد زائد دفن میشوند در واقع دفن آخرین مرحله از مدیریت پسماند جامد و مکمل تمام روش های دیگر محسوب می شود. آمار وضعیت دفن پسماندها در ایران نشان می دهد که تاکنون به دفن زباله بیشتر از بازیافت آن توجه شده است. دفن پسماندها در تمام مناطق کشور به صورت غیر بهداشتی و روباز است که آلودگی های زیست محیطی در محل تلنبار پسماند در پی داشته است، از جمله دود، بو، زشتی منظر، تکثیر جوندگان، ناقلین و پرندگان و آلودگی های آبهای سطحی و زیر زمینی، همچنین ساکنین مجاور این مکان ها را در معرض بیماری های مختلف قرار داده است. جهت مکانیابی محل دفن باید موارد ذیل در نظر گرفته شود: توپوگرافی، زمین شناسی محل و گسل ها، شیب زمین، نوع سنگ مادر، هیدرولوژی منطقه، سطح آب زیرزمینی، فاصله تا آبهای سطحی مانند رودخانه ها، دریاچه ها و ‌تالاب ها، سطح زمین مورد نیاز، خاک، موقعیت زمین و فاصله آن با مناطق مسکونی، کاربری زمین های مجاور، فاصله تا زمین های کشاورزی، دامپروری ها، شبکه ارتباطی، فاصله تا فرودگاه، شرایط اقلیمی و خصوصیات زباله دفنی.

گازهای متصاعد شده از لند فیل ها (LFG)
از ماه های اولیه دفن پسماندها، تولید گازها شروع شده و ممکن است تا چندین سال پس از بستن مراکز دفن ادامه داشته باشد. این گازها از انجام مجموعه ای از واکنش های زیست شیمیایی بر روی مواد آلی تجزیه پذیر موجود در زباله در شرایط بی هوازی به دست می آید و شامل گازهای متان، دی اکسید کربن و گازهای هیدروژن، هیدروژن سولفاید، ترکیبات آلی فرار و غیره است. گاز اصلی متان است که 70-60 درصد گازها را تشکیل می دهد. علاوه بر اثر آن به عنوان گازهای گلخانه ای، می تواند به داخل زمین نفوذ کرده و در خاک جانشین اکسیژن شده و رشد گیاهان را کاهش دهد. گاز متان به ویژه در مناطق جنگلی ممکن است ایجاد آتش سوزی کرده و پوشش گیاهی را از بین ببرد.

شاخص های دفن پسماندها
در انتخاب و ارزیابی محل دفن مواد زائد جامد از معیارهای و شاخص های مختلف استفاده می شود که دو روش آن رایج تر است از جمله:
  • الکنو(Oleckno)  که در این روش میزان بارندگی، جنس خاک و سطح آب های زیرزمینی در نظر گرفته می شود.
  • استیک(Drastic) که روش سازمان حفاظت از محیط زیست آمریکا (USEPA) می باشد و در آن پارامترهایی که باعث آلودگی آب های زیرزمینی می شوند از جمله عمق و سطح آب های زیرزمینی، تغذیه خالص آب های زیرزمینی، مواد سازنده لایه آبدار، نوع خاک، توپوگرافی، تاثیر ناحیه اشباع و هدایت لایه هیدورلیکی لایه آبدار مد نظر است. در جدول ذیل، معیارهای مورد نظر سازمان حفاظت از محیط زیست ایران و USEPA، برای انتخاب محل دفن پسماند، نشان داده شده است.
عملکرد کشورهای پیشرو در مدیریت پسماند
مرکز مهندسی زمین (EEC) دانشگاه کلمبیا مفهوم نردبان مدیریت زباله های پایدار کشورهای اروپایی را در سال 2008 و 2015 معرفی کرده است که در آن کشورها براساس افزایش میزان بازیافت، تولید کمپوست، تبدیل به انرژی و کاهش میزان دفن زباله می توانند در پله های بالاتری قرار گیرند.
نردبان مدیریت پایدار زباله کشورهای مختلف جهان در سال 2017
مکانیابی لند فیل ها با استفاده از تصاویر ماهواره ای
انتخاب محل مناسب دفن زباله یکی از مهم ترین مسائل است که در مدیریت پسماند در دهه های اخیر مورد توجه قرار گرفته است. افزایش مصرف و به تبع آن تولید زباله های شهری و روستایی ، مسئله است که تصمیم سازان و تصمیم گیرندگان حوزه مسائل شهری را ملزم می کند تا علاوه بر راهکارهای مبتنی بر مدیریت ( مانند کاهش از مبدا یا  بازیافت) دست به انتخاب بهترین گزینه برای محل دفن زباله بزنند که یکی از نقاط کلیدی در مدیریت زباله های شهری می باشد.
بهترین روش مکانیابی مناسب لند فیل ها، استفاده از تصاویر ماهواره ای و تهیه نقشه های کاربری اراضی، نقشه توپوگرافی منطقه و شیب آن، فاصله مناطق مسکونی از محل دفن پسماند، فاصله خطوط ارتباطی شامل بزرگراه ها، خطوط راه آهن و جاده ها، وضعیت خاک شامل بافت، رطوبت و نفوذ پذیری آن، شناسایی محل گسل ها، فاصله از منابع آبی شامل رودخانه ها، دریاچه ها وتالاب ها، فاصله از منابع آب زیرزمینی شامل چاه ها، قنوات، و چشمه ها، وضعیت آب و هوایی منطقه شامل بارش ها، دما، جهت وزش باد، محل فرودگاه ها و... همه این مطالب می تواند به صورت لایه های اطلاعاتی در نرم افزارهای سیستم اطلاعات جغرافیایی GIS ،مورد استفاده قرار گرفته و برای انتخاب مکانی مناسب به هر کدام وزن داده شود. متاسفانه در بسیاری از مکان های دفن پسماند در کشور هیچ کدام از این عوامل در نظر گرفته نشده است و سال هاست که از مکان های نامتناسب بدون ارزیابی های زیست محیطی، استفاده می شود.

نمونه هایی از دپوی زباله در مناطق حساس اکولوژیکی
تولید فزاینده زباله در کشور و فقدان سیستم های امحاء مناسب  آن ها به یکی از مهم ترین مقوله های مدیریت جامع پسماندها، تبدیل شده است، به ویژه در شهرهای استان های شمالی کشور که اغلب این زباله ها در دشت ها، جنگل و حتی مناطق حفاظت شده بصورت رو باز رها شده اند.
  • دپوی زباله ها در جنگل های سراوان در جنوب شهر رشت
تصویر ماهواره ای سنتینل 2 در تاریخ 26/2/1398 (16/05/2019) از محل دفن پسماندها در جنگل سراوان در جنوب رشت در استان گیلان
در استان گیلان سال هاست پسماند ها را در منطقه جنگلی سراوان در جنوب شرق شهرستان رشت که از نظر تنوع زیستی گیاهی و جانوری حائز اهمیت است، بصورت غیر اصولی دفن می کنند. بدین منظور نیز 12 هکتار از جنگل های هیرکانی را قطع کرده اند و آنقدر حجم آن ها زیاد است که به ارتفاع 90 متر رسیده است. با توجه به توپوگرافی منطقه و تجمع پسماند ها، شیرابه در جهت شیب زمین به سمت رودخانه سیاهرود زرجوب انتقال می یابد. ساکنین روستاها اطراف محل دفن پسماند، از بوی بد و آلودگی آب،رنج می برند. رودخانه زرجوب در واقع به صورت کانال انتقال فاضلاب های خانگی، بیمارستانی، صنعتی و شیرابه های پسماند سراوان،تبدیل شده است. دو رودخانه مهم زرجوب و گوهررود بیشترین آب مصرف شرب و کشاورزی منطقه را تامین می کنند. در این منطقه به علت بارش زیاد و رطوبت بالای خاک،شیرابه ها جاری شده به آب های سطحی و زیرزمینی وارد گردیده و سلامتی و بهداشت محیط زیست را به خطر انداخته است. همچنین گازهای تولید شده در اثر تجزیه زباله ها، دارای ترکیبات آلی می باشد، ازجمله تجمع گاز متان که می تواند پتانسیل آتش سوزی در این منطقه را داشته باشد. آن چه که نگران کننده است در مورد زباله های شهری، وجود موادی مانند سرب، مس، قلع، جیوه، آرسینیک، باریم، کادمیوم،سیانور، فلوراید ،آهن، آمونیوم، پتاسیم، سدیم، منیزیم، نیترات، کلراید، سولفات و... می باشد. بدون احتساب زباله های خطرناک و زباله های بیمارستانی که اساسا مجاز به دفن در محل نیستند.
  • گویچال
سال هاست که روزانه صدها تن زباله بیمارستانی و سایر پسماندها را در منطقه «گویچاله» روستای فولاد محله، محدوده شهرستان مهدیشهر استان سمنان و در واقع مرز استان سمنان با استان مازندران(در حوزه مدیریتی استان مازندران است)، به شیوه غیر اصولی دپو می شود. متاسفانه شیرابه این پسماندهای خطرناک به سفره های آب زیرزمینی نفوذ کرده و باعث آلوده شدن محصولات کشاورزی و شیوع بیماری‌های واگیردار بین دام و انسان شده است.
تصویر ماهواره ای سنتینل 2 سپتامبر 2019 از منطقه گویچه بین استان مازندران و سمنان، محل دفن زباله
  • کهریزک
از حدود 40 سال پیش، کهریزک در جنوب کلانشهر تهران (به ارتفاع 1020 تا 1060 متری از سطح آب های آزاد) به عنوان محل دفن زباله در نظر گرفته شد. ولی با توسعه شهر، افزایش جمعیت و افزایش پسماند این منطقه به یک مرکز آلوده زیست محیطی تبدیل شده است و ارتفاع آن به 60 متر رسیده است. همچنین فقدان سیستم جمع آوری شیرابه سبب گردیده است که شیرابه ناشی از تراکم زباله ها به صورت طبیعی مسیر خود را یافته و با توجه به شیب زمین تقریبا قسمت شمالی محل دفن کهریزک، دریاچه بزرگی از شیرابه تشکیل شود. وسعت این دریاچه‌ای در سال 1391 با عمق متوسط ٢ متر و ٣٥٠هزار مترمکعب که با میلیاردها تن پسماند طی بیش از نیم قرن به وجود آمده به حدود ١٨ هکتار رسید. این شیرابه ها آب های زیرزمینی را آلوده کرده و همین آب ها برای کشاورزی مورد استفاده قرار می گیرند. شهرهایی از جمله شورآباد، مهدی آباد در فاصله نزدیکی از آن قرار گرفته اند، همچنین تمام مناطق اطراف آن و حتی فرودگاه بین المللی نیز تحت تاثیر بوی نامطبوع آن قرار دارند. علاوه بر بوی تعفن، انتشار انواع آلودگی ها مانند آلودگی هوا، انتشار انواع زباله های حمل شده در جاده ها،انتشار گردو غبار، تجمع حشرات بیماری زا، نارضایتی و مشکلات ساکنین نواحی شهری و روستایی اطراف مرکز دفن زباله را در پی داشته است. از مشکلات دیگر مهاجرت پرندگان دریایی از شمال به این محدوده است که تجمع و تغذیه آنها از مواد زائد و پرواز بر فراز دریاچه شیرابه، باعث انتقال بیماری ها مختلف می شود.
    
تصویر ماهواره ای سنتینل 2 سپتامبر 2019 محل دفن زباله در تهران
  • شیراز
زباله های شهر شیراز در منطقه برمشور واقع در 18 کیلومتری جنوب شرقی شیراز در محور شیراز-سروستان با ارتفاع حدود 1600 متر از سطح دریا و مساحت 5000 هکتار، ریخته می شود. نفوذ شیرابه از محل دفن زباله ها به داخل خاک و رسیدن آن به سفره های آب زیرزمینی به علت وجود آلاینده های سمی و فلزات سنگین، مشکلاتی برای سلامتی مردم بوجود آورده است.
 
تصویر ماهواره ای سنتینل2 سپتامبر 2019 از منطقه برمشور محل دفن زباله در جنوب شیراز
  • مشهد
یکی از مناطق دفن زباله که دو سوم زباله های شهر مشهد در آنجا تخلیه می شود، منطقه است در 35 کیلومتری جاده میامی به رضویه .جاری شدن پساب و شیرابه های زباله ها در طول جاده رضویه به میامی، این منطقه را آلوده کرده است و بر آب های زیرزمینی آن نیز تاثیر گذاشته است.
تصویر ماهواره لندست 2018 از شهر مشهد و محل دفن زباله در جاده میامی به رضویه
  • قزوین
روزانه صدها تن زباله در شهر قزوین تولید و در حال حاضر در محل جایگاه قدیمی در مجاورت شهرک صنعتی لیا واقع در جنوب شهر در زمینی هموار و شیب کمتر از 3% بدون بسترسازی مناسب بر روی نهشته هایی از جنس شنی و رسی به روش تلنباری با لایه های پوششی ضعیف تخلیه می گردد. شیرابه زباله این جایگاه، سلامت ساکنین و همچنین سفره های آب زیرزمینی منطقه را تهدید می کند.
 
تصویر ماهواره ای لندست 2019 از محل دفن زباله در جنوب قزوین در مجاور شهرک صنعتی لیا

کلیدواژه ها: لندفیل | سازمان فضایی ایران | سنجش از دور | زباله | پسماند | تصویر ماهواره لی |



CAPTCHA

دفعات مشاهده: 431 بار   |   دفعات چاپ: 97 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر