• دوشنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۸
  • |

آمار سایت

  • تمام بازديد‌ها: 1683016 بازدید
  • بازديد 24 ساعت قبل: 2918 بازدید
  • مهمانان حاضر در زیرپورتال: 31 کاربر
  • کاربران حاضر در زیرپورتال:0 کاربر

ورود به سایت

پدیده زلزله

مقدمه
هر ساله پدیده زلزله خسارات مالی و جانی فراوانی در سراسر جهان از خود به جای می گذارد. زلزله عبارتست از لرزش زمین در اثر آزاد سازی سریع انرژی که اغلب موارد در اثر لغزش در امتداد یک گسل در پوسته زمین اتفاق می افتد. انرژی آزاد شده از محل آزاد شدن آن، که کانون زلزله نامیده می شود، به صورت امواج در تمام جهت منتشر می شود. اغلب زلزله های جهان، منطبق بر مرز صفحات کره می باشند. یعنی با جابه جائی صفحات نسبت به هم، انرژی این جابه جائی به دلیل وجود اصطکاک بین صفحات، ذخیره میگردد و لحظه ای که این مقدار انرژی برای غلبه بر نیروی اصطکاک سنگ ها کافی باشد، به صورت ناگهانی آزاد می شود. زلزله های بزرگ دارای یک چرخه سه مرحله ای می باشند و عبارتند از: مرحله پیش لرزه ای (Preseismic)، هم لرزه ای (Coseismic) و پس لرزه ای (Postseismic) که در واقع لحظه وقوع زلزله همان مرحله هم لرزه ای می باشد.

ضرورت و اهمیت پایش
یکی از مهمترین وقایع طبیعی در کل دنیا که می‌تواند خسارات زیادی را شامل شود، زلزله است. به طور میانگین، هرساله یک زلزله با بزرگی بیش از 8، ده‌ها زلزله با بزرگی بیشتر از 7 و صدها مورد با بزرگی بیش از 6 ریشتر را شاهد هستیم. بعضی از انواع زلزله‌ها دارای عمق کم هستند و در مناطق پر جمعیت، خسارات مالی و جانی زیادی را وارد می‌کنند.
جهت مدیریت ریسک و ارزیابی خطر زمین لرزه ها، شناسائی جامع، مدل سازی و تهیه نقشه آن ها بسیار ضروری می باشد و این امر می تواند مبنای کسب آگاهی از توزیع مکانی و زمانی گسل ها به کار رود. با استفاده از مدل های ژئو فیزیکی و مدل سازی با استفاده از جمع آوری مشاهدات ژئودتیکی بر روی سطح زمین می توان مکانیزم ژئودینامیکی پدیده را پیش بینی نمود. با وجود مطالعات بسیار در زمینه رخداد زلزله و پروسه های آتشفشانی هنوز سؤالاتی مطرح می شود، که پاسخ گویی به آنها نیازمند شناسایی منبع ایجاد تغییر شکل در پوسته زمین می باشد.

نقش فناوری سنجش از دور در پایش زلزله
در دهه های اخیر، تلاش های گسترده ای جهت پایش تغییرات و جا به جایی پوسته زمین صورت گرفته است. با ترازیابی دقیق و مشاهدات زمینی، می توان تغییرات را با دقت زیاد و لی با قدرت تفکیک مکانی و زمانی کم اندازه گیری کرد.  سامانه تعیین موقعیت جهانی (GPS) می تواند تغییرات را با دقت زیاد و به طور مستمر پایش کند ولی مشاهدات آن دارای قدرت تفکیک مکانی کم است و تغییرات را به صورت نقطه ای و پراکنده مشاهده می کند. تداخل‌ سنجی راداری با استفاده از تصاویر ماهواره ای راداری، دارای کاربردهای بسیاری در پایش تغییرات پوسته زمین است و از آن جمله می توان کاربردهای لرزه ای شامل بررسی زلزله ها، گسل ها و تغییرات تکتونیکی را نام برد. استفاده از تصاویر ماهواره ای راداری و روش تداخل سنجی راداری، به دلیل پوشش گسترده و تصویربرداری دوره ای که با استفاده از آن می توان به دقتی در حدود سانتی متر دست پیدا کرد، ابزار مناسبی جهت پایش و تحلیل ساز و کار زمین لرزه و گسل می باشد.

 
یکی دیگر از کاربردهای سنجش از دور در پایش زلزله، استفاده از تصاویر نوری (اپتیکی) جهت تهیه نقشه مناطق تخریب شده است. با استفاده از تصاویر اپتیکی با قدرت تفکیک مکانی بالا (کمتر از یک متر) می توان ساختمان ها و زیر ساخت های تخریب شده را شناسایی نمود و مکان های مناسب برای استقرار و اسکان های موقت زلزله زدگان را معرفی کرد.

کاربرد ها و دستگاه های بهره بردار
تصاویر ماهواره ای راداری از گذشته به صورت رایگان در اختیار عموم و متخصصان قرار گرفته است. فهرست این داده ها به همراه طول موج مورد استفاده و بازه زمانی اخذ تصاویر آنها در جدول زیر آورده شده است.
در حال حاضر تصاویر ماهواره‌ های منظومه ماهواره‌ای Sentinel-1، که از طول موج 5.5 سانتیمتری استفاده می کند و از سال 2014 توسط آژانس فضایی اروپا به صورت رایگان در اختیار عموم قرار گرفته است و نیز به طور مداوم نیز در حال تصویر برداری است، ابزاری مناسب جهت پایش زلزله میباشد.
از آنجا که مدارهای بالارو (Ascending) و پایین رو (Descending) ماهواره های SAR تقریبا قطبی هستند، با استفاده از ترکیب نقشه های به دست آمده از این ماهواره ها، فقط مؤلفه های قائم و شرقی-غربی جابه جایی قابل استخراج است و نسبت به تغییراتی که در راستای شمالی-جنوبی اتفاق می افتد حساسیتی ندارد. با ترکیب نقشه های جابه جایی تولید شده از تصاویر مدارهای بالارو و پایین رو، مولفه های قائم و شرق-غربی جابه جایی ناشی از زلزله استخراج شده است. به طور نمونه، نقشه های جابه جایی پوسته زمین و تخریب ناشی از زمین لرزه یکشنبه ۲۱ آبان ۱۳۹۶ که در نزدیکی ازگله استان کرمانشاه در نزدیکی مرز ایران و عراق اتفاق افتاد در اینجا آورده شده است.
شکل 1 - نقشه جابه جایی با استفاده از داده های پایین رو
 
شکل 2 - نقشه جابه جایی با استفاده از داده های بالارو
 
شکل 3 - نقشه جابه جایی در راستای قائم
 
شکل 4 - نقشه جابه جایی در راستای افقی
 
شکل 5 - نقشه ساختمان های تخریب شده در روستای میان میل

کلیدواژه ها: پایش زمین | زلزله | مقطع کاربرد | سازمان فضایی ایران | پایش ماهواره ای زلزله | مدرسه سنجش از دور |



CAPTCHA

دفعات مشاهده: 92 بار   |   دفعات چاپ: 3 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر