• سه شنبه ۱۹ آذر ۱۳۹۸
  • |

آمار سایت

  • تمام بازديد‌ها: 1684103 بازدید
  • بازديد 24 ساعت قبل: 3233 بازدید
  • مهمانان حاضر در زیرپورتال: 25 کاربر
  • کاربران حاضر در زیرپورتال:0 کاربر

ورود به سایت

زمین لغزش

  • تعریف زمین لغزش
حرکت و جابجایی بخشی از مواد دامنه در امتداد یک سطح گسیختگی مشخص  را زمین لغزش می نامند. در لغزش های دامنه ای تغییر شکل از نوع برش ساده است. لغزش انواع مختلف داشته و در هر نوع مصالحی می تواند ایجاد شود. ویژگی های توده متحرک و شکل سطح گسیختگی معمولا به عنوان عوامل طبقه بندی لغزش ها بکار گرفته می شوند.
 
ناپایداری دامنه ها با شیب های طبیعی در کشوری با شرایط متنوع زمین شناسی، توپوگرافی، آب و هوایی و کاربری زمین چون ایران که از لحاظ سایزموتکتونیکی و لرزه خیزی یکی از فعال ترین پهنه ها در کمربند چین خوردگی آلپ- هیمالیا می باشد، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در میان بلایای طبیعی، زمین لغزش ها نسبت به سایر بلایای طبیعی قابلیت بیشتری جهت پیش بینی و مدیریت پذیری دارند، به همین دلیل در صورت شناخت پتانسیل زمین لغزش ها در کشور، می توان استراتژی مناسبی را برای مقابله با این پدیده اتخاذ کرد.
  • ضرورت مطالعه زمین لغزش
زمین لغزش یکی از رخدادهای طبیعی است که هر ساله باعث تلفات قابل توجهی گردیده و خسارات جبران ناپذیری به دارایی ها، ابنیه ها و شریان های حیاتی وارد می آورد. در دهه های گذشته تغییر اقلیم و گسترش مناطق شهری، افزایش وقوع زمین لغزش های متعددی را در پی داشته است. بنابراین هشدارها و پیش بینی های اولیه به منظور کاهش اثرات زمین لغزش و همچنین توسعه پژوهش در این زمینه لازم و ضروری است. در همین راستا، توسعه فن آوری های نوین، شالوده اساسی جهت پشتیبانی از این فعالیت هاست.
یکی از مهم ترین این ابزارها، فن آوری سنجش از دور است که از اوایل دهه 70 گسترش قابل ملاحظه ای داشته است. این فن آوری، دانش جمع آوری مشاهدات زمینی بدون تماس مستقیم با پدیده ها می باشد. در حال حاضر بر اساس همین تعاریف، سنجنده های مختلفی بر روی ماهواره ها نصب گردیده تا بتوان انواع داده را در ایستگاه های زمینی دریافت نمود. به نظر می رسد استفاده از داده های سنجش از دور همراه با شبکه ای از نقشه های رقومی توپوگرافی، زمین شناسی، ژئوتکنیکی و مشاهدات محیطی، فرصت مناسبی را برای تجزیه و تحلیل و کاهش ریسک زمین لغزش، فراهم آورده است.
  • کاربرد سنجش از دور در مطالعه زمین لغزش
متون علمی موجود نشان می دهد که در مطالعات انجام گرفته در زمینه زمین لغزش، بصورت گسترده ای از فن آوری سنجش از دور، استفاده شده است.در پژوهش های اخیر کاربردها به سه گروه عمده و اصلی طبقه بندی شده اند.
  1. شناسایی، طبقه بندی و تحلیل وقایع بعد از رخداد زمین لغزش
  2. پایش زمین لغزش (یعنی پایش فعالیت زمین لغزش های موجود طی زمان)
  3. ارزیابی حساسیت و خطر وقوع زمین لغزش.
هر یک از کاربردها، روش های خاص خود را می طلبد. برای مقاصد مختلف مانند طبقه بندی، پایش یا پیش بینی زمین لغزش، ممکن است سنجنده های یکسانی بکار گرفته شوند.
  • شناسایی زمین لغزش
اصطلاح زمین لغزش، شامل همه فعالیت هایی است که به منظور شناخت رخدادهای لغزشی قدیمی در یک منطقه معین بکار می روند. همه این فن آوری ها، تغذیه کننده پایگاه های داده و ساخت نقشه ثبت زمین لغزش ها می باشند. توزیع مکانی زمین لغزش ها به صورت نقشه هایی در مقیاس های تعریف شده کارتوگرافی ارائه می گردند. در فرآیندهای طبیعی در حال تکامل، در زمان گذشته و حال، راهنما و کلیدی برای آینده آن ها می با شد. لذا نقشه های ثبت زمین لغزش ها اغلب زمینه و مبنایی برای تجزیه و تحلیل بیشتر از جمله پهنه بندی حساسیت و خطر زمین لغزش می باشند. این نقشه ها امکان ثبت چند زمانه قابلیت استفاده در پایش زمین لغزش را نیز دارند، زیرا این نقشه ها تکامل زمین لغزش ها را در طی گذشت زمان نشان می دهند.
چهار نوع اصلی داده های سنجش از دوری شامل سنجش اپتیکی، حرارتی، مایکرویو راداری و داده های برداشت شده لیزری می توانند برای تشخیص زمین لغزش استفاده گردند. از نظر کاربرد، سنجش از دور حرارتی و اپتیکی معمولاً از روی سکوهای هوابرد و فضابرد و ندرتاً زمینی استفاده می شوند. سنجنده های مایکروویو بر روی هر سه سکوی مذکور نصب می شوند و برداشت لیزری عمدتاً بر روی سکوهای هوا برد و زمینی قرار می گیرند. در سال های اخیر پژوهش در زمینه شناسایی زمین لغزش در سه بعد پیشرفت کرده است:
  1. بهره برداری از مدل های رقومی ارتفاع با دقت بالا،
  2. استخراج و تحلیل خودکار تصاویر، شامل داده های پانکروماتیک، چند طیفی، فراطیفی و رادار با دهانه ترکیبی
  3. تلفیق انواع مختلف داده های سنجش از دوری
  • پایش زمین لغزش
بی شک نقش تداخل سنجی تفاضلی راداری با دهانه ترکیبی پیشرفته در زمینه پایش زمین لغزش بسیار قابل توجه می باشد. تحقیقاتی برای ارزیابی کیفیت داده های حاصل از تداخل سنجی راداری با دهانه ترکیبی مانند تلفیق داده های ماهواره ای مختلف با داده های زمینی، انجام شده است. تکنیک تداخل سنجی راداری ماهواره ای روش مناسبی برای پایش مناطق وسیع متاثر از زمین لغزش ها می باشد، در حالی که تداخل سنجی راداری با دهانه ترکیبی زمینی برای پایش پیوسته مناطق کوچک، کارآمد می باشد.
در میان سنجنده های اپتیکی، تصویربرداری زمینی ابزاری قدرتمند و نسبتاً ارزان قیمت، با سهولت نصب و
متناسب برای پایش دائمی می باشد. از سوی دیگر چنین سامانه ای از نظر شرایط محیطی تحت در تگنا بوده و در شب و پوشش برفی و مه نمی تواند عمل کند. در سال های اخیر انگیزه های زیادی بر روی مقایسه مدل های رقومی ارتفاعی با وضوح بالا حاصل از داده های سنجش از دور، ایجاد گردیده است. بویژه سامانه های برداشت لیزری زمینی به خاطر دقت بالا، وضوح زمانی و مکانی بالا، به ابزار مهمی برای بازسازی مدل رقومی تبدیل شده اند. استفاده از داده های لیزری برای پایش جابجایی ها در دامنه های سنگی تحت تاثیر لغزش های سنگی، سنگ افت ها و واژگونی ها خیلی مفید است. در حالیکه تلفیق داده های مشاهدات سطحی حاصل از برداشت های لیزری با روش های ژئوفیزیکی مانند انتشار ریز لرزه ای، چشم انداز جامع تری بر روی دامنه های شیب دار مستعد سنگ افت، فراهم می نماید.
  • حساسیت، خطر، ریسک و پیش بینی زمین لغزش
کاربرد سنجش از دور برای تحلیل خطر و تهیه نقشه حساسیت زمین لغزش در سال های اخیر توسعه قابل ملاحظه ای یافته است. در حقیقت مهمترین هدف سنجش از دور در بررسی های زمین لغزش، تهیه نقشه زمین لغزش و بطور غیر مستقیم پایش گسیختگی آتی به منظور کاهش پیامدهای آن می باشد. به عبارت دیگر سه مرحله ی مطالعات زمین لغزش، ذاتاً به همدیگر وابسته می باشند. داده های حاصل از مرحله شناسایی زمین لغزش که عمدتاً همان نقشه های پراکنش زمین لغزش می باشند، برای ارزیابی خطر زمین لغزش مورد بهره برداری قرار می گیرند و از آن تحت عنوان ورودی ثابت یاد می گردد. داده های حاصل از پایش زمین لغزش ورودی پویایی را تامین می نمایند که برای اعتبار سنجی مدل خطر از آن استفاده می گردد.
 
در شکل بالا گردش کارِ کلی فرآیند ارزیابی خطر زمین لغزش ارائه شده است. فن آوری های سنجش از دور، سه نقش اصلی و عمده در این فرآیند دارند:
  1. اطلاعات مربوط به عوامل مستعد کننده
  2. عوامل محرک
  3. واسنجی مدل

کلیدواژه ها: زمین لغزش | ریسک زمین لغزش | مدرسه سنجش از دور | پیش بینی زمین لغزش | مقطع کاربرد | پایش زمین لغزش | سازمان فضایی ایران |



CAPTCHA

دفعات مشاهده: 74 بار   |   دفعات چاپ: 2 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر