• دوشنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۸
  • |

آمار سایت

  • تمام بازديد‌ها: 1682901 بازدید
  • بازديد 24 ساعت قبل: 2875 بازدید
  • مهمانان حاضر در زیرپورتال: 35 کاربر
  • کاربران حاضر در زیرپورتال:0 کاربر

ورود به سایت

حرکت ماسه های روان

  1. تعریف ماسه و ماسه های روان
در اقلیم خشک و نیمه خشک، آخرین ذرات حاصل فرسایش که مقاومت بالایی در مقابل فرسایش دارند، بصورت ذرات ریزی باقی می مانند. این ذرات، پهنه ها یا تپه هایی متشکل از این دانه های ریز بر روی سطح زمین را تشکیل می دهند. این ذرات که ماسه نامیده می شود، عمومأ از ذرات سیلیس یا ذرات فلدسپات تشکیل شده است. در صورت حرکت این ذرات،‌ به آنها ماسه های روان گفته می شود.
شکل 1 : ذرات ماسه تشکیل دهنده ماسه های روان
  1.  پراکندگی ماسه های روان
ماسه های روان به دو دسته اصلی ماسه های بادی و ماسه های آبی تقسیم می شوند. ماسه های آبی حاصل فعالیت امواج در سواحل هستند و با حرکت امواج کوچکتر و کوچکتر شده و سایش پیدا می کنند. ماسه های بادی در اثر جریان باد جابجا شده و در عین سایش در جهت و مسیری که باد هدایت می کند حرکت می کنند. ماسه های آبی بعد از مدتی از خط ساحلی دور می مانند و به مجموعه ماسه های بادی می پیوندند.
شکل 2 : حرکت ماسه های روان بر روی سطح زمین
ماسه ها در صحرا ها و کویر ها پراکندگی بیشتری دارند و به میزان کمتری نیز در سواحل دریاها دیده می شوند. علت پراکندگی ماسه ها در مسیر بادها یا در سواحل، عملیات فرسایش بادی یا آبی است. ذرات ماسه از کانی های مقاوم به فرسایش تشکیل می شود زیرا در پایان عملیات فرسایش، مقاوم ترین کانی ها در مقابل فرسایش باقی مانده و لذا ذرات باقی مانده توسط باد یا آب به این سو و آن سو جابجا شده و گاه بصورت تپه هایی تل انبار شده و پهنه هایی را می پوشانند.
 
  1. نحوه تحرک ماسه های روان
ماسه های آبی سواحل بعد از دور ماندن از خط ساحلی دریا،‌ بوسیله باد جریان می یابند و از حالت ماسه آبی به ماسه بادی تبدیل می شوند. عامل حرکت ماسه ها در بیابان ها و کویر ها باد هایی است که در سطح زمین می وزند. باد به علت وزش به یک جهت خاص، ماسه ها را در جهت حرکت خود جابجا کرده و به مناطق دیگر منتقل می کند. برخی جابجایی های ماسه ها در مناطق کویری و بیابانی، از یک منشأ تولید ماسه شروع و به سمت مشخصی ادامه می یابد،‌ مانند بادهای صد و بیست روزه که ماسه هایی را در هر سال از منشأ شکل گیری در جنوب خراسان رضوی به سمت جنوب و منطقه سیستان جابجا می کند. لذا زمان جریان پیدا کردن ماسه ها و جهت و سرعت آنها برای مردم ساکن در منطقه از نظر خسارات مالی و هم از نظر سلامتی بسیار مهم می باشد.
شکل 3 : پوشش زیرساخت ها «در اینجا جاده» توسط ماسه های روان
  1. نقش فن آوری سنجش از دور در شناسایی ماسه های روان
برای شناسایی پهنه های ماسه ای در مناطق گوناگون، می توان از روش های پردازش تصویر ماهواره ای استفاده نمود. بافت ماسه های منفصل از هم به همراه ترکیب آنها این امکان را می دهد که با در اختیار داشتن باندهای طیف خاصی از تصاویر ماهواره ای و با بکارگیری روش های پردازش تصویر، این مناطق شناسایی و از دیگر پدیده های سطحی زمین تمیز داده شوند. برای تشخیص  محدوده های دارای پراکندگی ماسه در سطح زمین با بکار گیری تصاویری که دارای طیف های مناسبی در این زمینه هستند، می توانیم این مناطق را شناسایی و از تصاویر ماهواره ای استخراج کنیم. وجود تصاویر ماهواره ای با صحنه دید وسیع به ما کمک می کند که به مطالعه مناطق وسیع بیابانی و کویری یا سواحل طولانی پرداخته و زمین های پوشیده از ماسه ها را شناسایی نماییم.
شکل 4 : رخداد طوفان ماسه ای در عربستان که به جنوب ایران سرایت کرده است.
  1. نقش سنجش از دور در شناسایی جابجایی، جهت حرکت و سرعت حرکت ماسه های روان
ذرات ریز ماسه که با جریان باد به هوا بلند شده اند در تصاویر ماهواره ای با قدرت تفکیک مکانی کم، متوسط یا زیاد قابل رویت می باشد. پس از شناسایی پهنه های دارای پوشش ماسه ای با توجه به تصویربرداری ماهواره ای در دوره های زمانی از سطح زمین و نیز با توجه به اینکه ماهواره های گوناگون می توانند تصاویری با باند های طیفی نزدیک به هم را تصویر برداری کنند،‌ با تکرار تصاویر از پهنه های ماسه ای، بخصوص در ایامی که باد در سطح زمین وزش داشته و احتمال و امکان حرکت ماسه ها وجود دارد،‌ می توان تغییرات پهنه ها و تپه های ماسه ای را در دوره های زمانی شناسایی نمود. با تکرار تصویر برداری از منطقه مورد نظر، روند و جهت حرکت ماسه های روان نشان داده خواهد شد. همچنین با دانستن فاصله زمانی تصویر برداری، سرعت حرکت ماسه های روان قابل محاسبه می باشد.
شکل 5 : امکان بررسی روند حرکت طوفان های ماسه ای به داخل فلات ایران
  1. نقش سنجش از دور در هشدارهای لازم برای آمادگی در مقابل ماسه های روان
با شناسایی پهنه های ماسه ای و حرکت آنها و بدنبال آن جهت و سرعت حرکت ماسه های روان،‌ می توان امتداد مسیر حرکت ماسه های روان را مشخص نمود و به این ترتیب می توان تعیین نمود که چه روستاها یا شهرهایی در این مسیر قرار دارند که ممکن است گرفتار طوفان های ماسه شوند، همچنین با دانستن سرعت حرکت طوفان ماسه، زمان رسیدن این طوفان را می توان برای هر شهر یا روستا معین نمود.
شکل 6 : رخداد طوفان ماسه ای در سیدنی استرالیا

کلیدواژه ها: ماسه های روان | مقطع کاربرد | مقطع کاربرد سنجش از دور | پراکندگی ماسه |



CAPTCHA

دفعات مشاهده: 59 بار   |   دفعات چاپ: 3 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر