پایش ماهواره ای، بررسی و تحلیل رفتار سیل

 | تاریخ ارسال: ۱۳۹۸/۶/۳۰ | 
مصاحبه با مهندس محمد صادقی قهاره، کارشناس اداره توسعه کاربرد و خدمات سنجش از دور سازمان فضایی ایران، در خصوص استفاده از تصاویر ماهواره ای و بکارگیری فناوری سنجش از دور در زمینه تحلیل رفتار سیل در منطقه آق قلا 

چرا مطالعه پدیده سیل لازم است؟
ایران دارای اقلیم مدیترانه ای و نیمه خشک است. وقوع بارندگی های رگباری در مناطق مختلف کشور عامل بسیاری از سیل هایی است که در این سرزمین اتفاق می افتد. همچنین ورود سامانه های بارشی از غرب تا شمال به فلات ایران، گاه بارندگی های طولاتی مدتی را موجب می شود که به رخداد پدیده سیل ختم می شود. همچنین ایران سرزمینی کوهستانی است، این رشته کوه ها در مقابل بسیاری از جبهه های هوایی قرار دارد که به این سرزمین وارد می شوند. این مسئله موجب می شود که صعودهای ناگهانی در اثر این برخورد ها در جبهه های هوا رخ داده که با سرد شدن جبهه هوا همراه است. سرد شدن توده های هوای بارانزا موجب، تخلیه ناگهانی رطوبت هوا و بارش شدید در مدت کوتاه می شود. اینگونه بارش ها نیز در بسیاری موارد جریان سیل در سطح زمین را موجب می شوند.
وقوع این سیل ها که همه ساله در جای جای کشورمان و با شرایط آب و هوایی مختلف رخ می دهد،‌ شهرها و روستاها، زیرساخت های صنعتی و تأسیسات و راه های ارتباطی و مانند آن را مورد هجوم قرار داده و در بسیاری موارد موجب بروز خسارات مالی و گاه جانی فراوانی به این سرمایه های ملی می شود. این مسئله، ضرورت مطالعه این پدیده طبیعی را موجب شده و بسیاری از متخصصان را بر آن داشته که از دیدگاه های مختلف و با روش های گوناگون، این پدیده مخرب را مورد مطالعه و بررسی قرار دهند. پدیده سیل در هر نقطه از کشور به گونه ای عمل نموده که از نظر مدت زمان به زیر آب بردن زمین ها، وسعت زمین های غرقاب شده، شدت جریان و در نتیجه میزان تخریب های ناشی از سیل بسیار متنوع و متفاوت می باشد. کلیه موارد مذکور حاکی از آن است که مطالعه سیل، امری ضروری بوده و لازم است که از دیدگاه های گوناگون نحوه عملکرد و در واقع رفتار سیل مورد مطالعه و بررسی قرار گیرد.

نقشه شماره۱: مناطق وسیعی از شمال شهر آق قلا که توسط سیل غرقاب شده ولی با رودخانه سیلابی گرگانرود فاصله زیادی دارد.

چرا رفتار سیل؟
متفاوت بودن نحوه بوقوع پیوستن سیل در مناطق مختلف این سؤال را مطرح می کند که چرا سیل هایی که در مناطق مختلف رخ می دهند، با یکدیگر متفاوت هستند؟ برای مثال در هنگام وقوع سیل چه مناطقی به زیر آب می روند و چه مناطقی احتمال بیشتری برای در امان ماندن، دارند؟ چرا خسارات وارد شده در مناطق مختلف از نظر میزان خسارت و نوع آن متفاوت می باشند؟ چرا مدت زمان غرقاب ماندن زمین های آبگرفته در سیل های مختلف، متفاوت است؟ میزان ارتفاع آب در زمین های آبگرفته توسط چه عواملی کنترل می شود؟ همچنین در شدت و سرعت جریان سیلاب چه عواملی تأثیر دارند؟
علاوه بر زمین هایی که در اثر وقوع سیل به زیر آب می روند، بخش های زیادی از زمین ها نیز بخصوص در دشت هایی که از رسوبات رُسی تشکیل شده اند، دچار بالا رفتن رطوبت خاک می شوند. بالا رفتن سطح رطوبت زمین،‌ ممکن است در اثر بالا آمدن سطح آب زیرزمینی باشد یا بعد از فرونشینی سیلاب،‌ بخش هایی از منطقه غرقاب شده بخصوص در زمین های کم ارتفاع تر، همچنان رطوبت بالای خود را حفظ کرده و اشباع از آب باقی می مانند. این زمین ها که عمومأ برای کشاورزی مورد استفاده قرار می گیرند،‌ به علت رطوبت بالا و داشتن حالت باتلاقی تا مدت ها قابل استفاده برای کشاورزی نیستند.

نقشه۲: زمین های آب گرفته تحت مئاندر (پیچاب) های مسیر قدیمی رودخانه گرگانرود که در هنگام سیل به علت گود تر بودن از آب اشباع شده اند ولی ارتباط زمینی بین این زمین ها و زمین های تحت سیلاب برقرار نیست
اینها برخی از تفاوت های سیل هایی هستند که در مناطق مختلف رخ می دهد. بنابراین پدیده سیل یک پدیده یکسان در همه مناطق و در همه مواقع نیست. هر سیل برای خود رفتاری دیگر را نشان می دهند. به همین دلیل سیل ها را با توجه به تفاوت هایشان می توان در گروه هایی مورد مطالعه قرار داد.

عوامل کنترل کننده رفتار سیل چه مواردی هستند؟
عوامل کنترل کننده رفتار سیل بطور کلی به شدت و میزان جریان سیلاب و همچنین به محیطی که سیلاب در آن جاری می شود، بستگی دارد. مدت و شدت بارش که حجم سیلاب را نسبت به زمان تعیین می کند، اولین عامل تعیین کننده رفتار سیل است. بارندگی که شدت زیادی دارد، نسبت به بارندگی با شدت کمتر حجم آب بیشتری را برای جریان بر روی سطح زمین فراهم می آورد لذا احتمال وقوع سیل و نیز شدت آن را بالا می برد. بنابراین شدت یکی از عوامل اصلی بارش در وقوع یا شدت سیل است. در واقع اینکه چه حجمی از بارش در چه مدت از زمان ببارد اولین معیار وقوع و شدت سیل می باشد.
عامل دیگری که به جاری شدن حجم آب بارش و ایجاد سیلاب در سطح زمین منجر می شود، میزان نفوذ بارش در زمین می باشد. جنس زمین، و نفوذ پذیری آن، نقش مهم در این زمینه دارند. آبرفت و لایه های خاک سطحی زمین، به علت عدم فشردگی کافی، قابلیت نفوذپذیری بالایی دارند. وجود عواملی مانند پوشش گیاهی خلل و فرج زمین را افزایش داده و به نفوذپذیری آب در زمین کمک می کنند، پوشش گیاهی با نفوذ ریشه های آنها در عمق زمین،‌ موجب می شوند که ضخامت زیادی از زمین قابلیت کشش و جذب آب و نفوذپذیری سیلاب را پیدا کند. پوشش گیاهی بخصوص درختان که عمق ریشه زیاد تری نسبت به بوته زار ها و علفزار ها دارند. حجم ذخیره آب و نفوذپذیری بیشتری ایجاد کرده و بارش، قبل از جاری شدن، در ابتدای مسیر خود در لایه های خاک نفوذ کرده و فرصت جریان پیدا نمی کند.
وجود سطوح سنگی بخصوص در ارتفاعات که ضخامت خاک کم و شیب زیاد است شرایط مناسبی را برای جریان پیدا کردن بارش  های شدید فراهم می آورند. نفوذ ناپذیری زمین علاوه بر سطوح سنگی، شامل لایه های نفوذناپذیر دیگری مانند لایه های رُسی می باشد که بیشتر در دشت های آبرفتی وجود دارند. بارش هایی که بر روی سطوح رُسی جاری می شوند،‌ با به تعلیق در آوردن ذرّات رُس، وزن حجمی بالایی پیدا کردن و بر قدرت تخریب آن افزوده می گردد. مثال های ذکر شده مشخص می سازد که جنس زمین نه تنها در تعیین میزان نفوذ آب یا جاری شدن آن نقش دارد بلکه می توند با تغییر غلظت آب بر اثرات تخریبی آن افزوده و به این ترتیب ویژگی های سیل را تغییر دهد.
علاوه بر عواملی که در حجم آب و ویژگی های آن تأثیر می گذارند و در نتیجه خصوصات جریان های سطحی بارش ها را تغییر می دهند، عوامل دیگری نیز در وقوع سیل در هر منطقه مؤثر هستند که به عنوان عوامل کنترلی در وقوع یا نوع رفتار سیل مؤثر بوده و ویژگی های پدیده سیل را به کنترل خود در می آورند. این عوامل به ساختار و شکل بستری بستگی دارد که سیل بر روی آن شکل گرفته و جریان می یابد. ساختارهایی که سیل در آن ها شکل گرفته و جریان می یابد، همان ساختارهای مورفولوژیکی زمین می باشند. شکل سطح زمین مانند شیب زمین، وسعت و گستردگی زمین، عوارض طبیعی یا غیر طبیعی که در مسیر سیل قرار می گیرند و شکل ناهمواری های سطحی زمین همگی در سرعت گرفتن جریان سیلاب یا گستردگی آن مؤثر هستند.
سیلابی که در دامنه ای کوهپایه ای و در دره جریان می یابد، به علت شیب زمین سرعت گرفته و در بستری کم عرض و با عمقی زیاد جریان می یابد. این سیلاب رفتاری متناسب با این ساختار و جریانی متناسب با شکل این دره را ایجاد می کند. به این ترتیب عملکرد و تأثیرات سیل متناسب با نحوه جریان، ارتباط خواهد داشت. وقوع سیل در یک دره، بخش های میانی و خط القعر دره را شدیدأ تحت تأثیر قرار داده و بیشترین تخریب را در این مکان خواهد داشت، ولی با فاصله کمی دامنه ها و مناطق مرتفع اطراف، از سیلاب جاری شده در امان خواهند بود. این رفتار سیل خواهد بود که در موقعیت یک دره بوقوع می پیوندد. مشخص می شود که این رفتار سیل از ساختار مورفولوژیکی سطح زمین ناشی شده است و این شکل زمین است که رفتار سیلاب را مشخص می کند.
درحالیکه اگر این سیلاب در یک دشت سیلابی جریان می یافت، با ارتفاع کمتری از آبگرفتگی ولی با وسعت بسیار بیشتری در این دشت گسترده شده و منطقه بسیار وسیع تری را غرقاب می کرد. چنانچه این دشت سیلابی شیب کمی هم داشته باشد، منجر به کندی حرکت شده و لذا زمان زیادی را در منطقه تحت تأثیر خود باقی خواهد ماند. این چنین سیلابی با کندی حرکت و ماندگاری خود موجب ایجاد نوعی دیگر از تخریب در کاربری های موجود در سطح منطقه غرقاب شده می گردد لذا در دشت سیلابی شکل دیگری از رخداد سیلاب را انتظار داریم. در مورد دشت های سیلابی، یکی از معیارهای مهمی که در این نوع از سیلاب ها نقش آفرین است، معیار ارتفاع دشت نسبت به نقاط همجوار می باشد. کم بودن ارتفاع محدوده ای از دشت در مقایسه با محدوده های دیگر، به معنی سرازیر شدن سیلاب ها به سمت محدوده کم ارتفاع است. بنابراین معیار ارتفاع دشت در مقایسه با دیگر نقاط اطراف، معیار تعیین کننده رفتار سیل در این محیط می باشد. بالعکس بخش هایی از دشت که نسبت به نقاط دیگر دارای ارتفاع بیشتری هستند،‌ بعد از مناطق کم ارتفاع غرقاب شده و یا ممکن است که اصلأ غرقاب نشوند. لذا در چنین دشت های سیلابی، معیار ارتفاع تعیین کننده ی در امان بودن از سیل و یا در معرض سیل قرار گرفتن می باشد. این معیار می تواند هیچگونه ارتباطی با فاصله تا منبأ آب سیلاب است نداشته باشد. یعنی دشتی که کم ارتفاع تر از مناطق اطراف بوده ولی همجواری با منشاء سیلاب که عمومأ‌ رودخانه ها هستند نیز نداشته باشد، می تواند سیل خیز به حساب آید. این دشت ها همچون ظروفی هستند که اگر از طریقی به منشأ آب متصل شوند،‌ از آب پر خواهند شد.
چنین عوامل و معیارهایی می توانند تعیین کننده رفتار سیل در هر منطه باشند.

نقشه شماره۳: سیلاب رودخانه گرگانرود، از طریق چند ارتباط زمینی (کانال) به دشت کم ارتفاع تر شمال شهر آق قلا راه یافته و این دشت را غرقاب کرده است.

فناوری سنجش از دور چه نقشی می تواند در مطالعه سیل و رفتار آنها داشته باشد؟
فناوری سنجش از دور با بکارگیری داده های ماهواره ای می تواند به مطالعه سیل و عوارض و چگونگی آن بپردازد. ویژگی ها،‌ رفتار و عملکرد سیل را می توان همراه با خصوصیات تصاویر ماهواره ای و قابلیت های فناوری سنجش از دور سنجیده و از توانایی های این فناوری در مطالعه سیل بهره ببریم. لذا بهتر است قابلیت هایی که در مطالعه پدیده سیل بکار می آید را به ترتیب مقایسه و بررسی کنیم:
الف) شناسایی و رصد سیل و سطوحی که توسط آن غرقاب شده است، نخستین خواسته ای است که از فناوری سنجش از دور انتظار می رود، با بکار گیری باندهای طیفی متناسب با طول موج های بازتابشی از سطوح آبی و پردازش تصاویر در طیف های گوناگون، شناسایی اراضی غرقاب شده ممکن می باشد. این اراضی عمومأ پهنه های وسیعی را تحت پوشش خود در می آورند یا ممکن است که سیلاب بخش هایی پراکنده از یک منطقه وسیع را اشغال کرده و به زیر آب برده باشد. لذا تصاویر ماهواره ای که از گستره وسیعی در هر صحنه تصویر برداری می کنند،‌ برای شناسایی این پهنه های پراکنده یا مناطق وسیع به زیر آب رفته در یک صحنه بسیار مناسب می باشد.
برای تهیه نقشه به منظور مطالعه و بررسی مناطق غرقاب شده در مقیاس های بزرگ،‌ تصاویر ماهواره ای با قدرت تفکیک مکانی بالا بکار آمده و می توان از این تصاویر، نقشه های با مقیاس بزرگ تولید نمود. این تصاویر برای مطالعه و بررسی جزئیات مناطق تحت سیل از قبیل آب گرفتگی معابر و مناطق شهری یا کانال های آبی که موجب انتقال سیلاب به بخش های دیگر می شوند و همچنین شناسایی عوارضی که با سد کردن مسیر سیلاب موجب تجمع آب در طول مسیر سیلاب می شوند را ممکن می سازد.
ب) سیلاب از بالادست و از ارتفاعات به سمت پائین دست و دشت های دامنه ای جریان یافته و کم کم پهنه های وسیعی را می پوشاند. سیلاب با مدت زمانی متناسب با شدت جریان آب و حجم آن، در مدت معینی در منطقه گسترش یافته و با کاهش حجم آب، در اثر کم شدن حجم آب ورودی و خروج سیلاب از منطقه سیل گرفته و یا تبخیر و یا نفوذ در زمین، پایان می یابد و به این ترتیب، بازمانده آن عوارض و پدیده های طبیعی و یا زیرساخت ها و عوارض دست ساخت بشر می باشد که در اثر سیلاب دچار خسارت شده اند. این تغییراتی که در منطقه سیلابی اتفاق می افتد، یک روند است که در طول زمان انجام می گیرد و لذا برای رصد انجام شدن این روند ، لازم است که در طول زمانی که این مجموعه وقایع رخ می دهد، همواره اطلاعاتی از وضعیت این پدیده کسب شود تا در اختیار مدیران و مسئولین ذیربط قرار گیرد.
کسب اطلاعات از وضعیت پدیده سیل در همه نقاط تحت تأثیر این پدیده دارای مشکلات فراوانی بوده و نیازمند نیرو و تجهیزات فراوانی است. اگر بخواهیم این اطلاعات را در طول زمان مرتبأ ‌و بصورت تکراری جمع آوری کرده و تغییرات روند آن را در طول زمان استحصال کنیم، مشخص است که این کار بسیار مشکل تر و پر هزینه خواهد بود. اینجاست که تصویر برداری ماهواره ای به کمک آمده و با هزینه بسیار کم و آسانی بسیار بیشتری، این کار ممکن می گردد. ماهواره ها در دوره های زمانی کوتاه مدت می توانند از یک منطقه و بصورت تکراری تصویر برداری کنند. با انجام تصویر بردای توسط ماهواره،‌ می توان بصورت تکراری از منطقه سیلابی نقشه های مورد نیاز از وضعیت سیل را تهیه کرد و به این ترتیب روند پیشروی سیل و غرقاب کردن زمین های توسط آن نظارت و پایش شده و همچنین اثرات تخربی سیل مورد بررسی و ارزیابی قرار می گیرد. این کار، با توجه به دوره های زمانی تصویر برداری ماهواره ای، برای متخصصان ممکن است.
ج) برای شناسایی تأثیرات محیطی وقوع سیل در یک منطقه، تخریب های رخ داده در کاربری هایی که غرقاب شده و یا دچار آبگرفتگی شده اند و دیگر اثراتی که جاری شدن سیل در یک منطقه می گذارند، نیاز است که عوارض موجود بر روی سطح زمین در قبل از وقوع سیل را بشناسیم و نیز از وضعیت و موقعیت هر کدام از این عوارض‌، اطلاع داشته باشیم. وقوع غیر مترقبه سیل در یک منطقه، مسئولان را با این مسئله مواجه می کند که در منطقه تحت مدیریت آنها چه عوارضی بر روی سطح زمین قرار داشته است که اکنون دچار آبگرفتگی شده است. این عوارض که شامل زیرساخت های شهری و صنعتی و راه های ارتباطی، عوارض طبیعی گوناگون و بسیاری دیگر از چنین عوارض می باشد. در ضمن آنها لازم دارند که بدانند موفولوژی سطح زمین تحت سیلاب، در زمان قبل از وقوع سیل به چه صورت بوده است و اطلاعات دیگری از وضعیت ساختار های سطحی زمین که همگی برای مدیریت پدیده سیلی که در منطقه رخ داده مورد نیاز می باشد. آیا این اطلاعات همگی از قبل،‌ بصورت منسجم وجود داشته اند؟ عمومأ جواب منفی است و لذا معمولأ لازم می شود که بعد از وقوع سیل این اطلاعات تولید شوند. بهترین راه برای تولید این اطلاعات، استفاده از تصاویر ماهواره ای است که در زمان هایی قبل از وقوع سیل از آن منطقه برداشته شده اند. با استخراج اطلاعات وضعیت فرم و پوشش اراضی منطقه، از تصاویر ماهواره ای، در قالب نقشه هایی که از  زمان های قبل وقوع سیل تهیه شده اند و با اورلی کردن اطلاعات وضعیت سیل که آن هم از تصاویر ماهواره ای استخراج می گردد،  بر روی نقشه های فرم و پوشش اراضی،‌ می توان بدست آورد که سیلاب، چه کاربری هایی را غرقاب کرده و بر روی چه ساختارهایی از زمین توسعه یافته و در نتیجه چه عملکردی در منطقه داشته، در چه مناطقی گسترش یافته است، و به این ترتیب بدست آورد که حدود و میزان خسارت وارده تقریبأ چه مقدار بوده، و بسیاری دیگر از اطلاعات که به منطقه وقوع سیل و ویژگی های آن بستگی دارد،‌ استحصال می شود. تحلیل این اطلاعات با یکدیگر می تواند نتایج مفیدی را برای کاربران و مسئولان ذیریط فراهم آورد که همگی با آسانی و سرعت و دقت و هزینه بسیار کمتری توسط تصاویر ماهواره ای و بکارگیری فناوری سنجش از دور ممکن می گردد.

نقشه۴: شناسایی محدوده های تحت سیلاب توسط تصاویر ماهواره ای
 

نقشه۵:شناسایی محدوده های تحت سیلاب توسط تصاویر ماهواره ای

 چه نتایجی از مطالعه سیل با بکارگیری این روش بدست می آید؟
همانطور که گفته شد،‌ آنچه از تصاویر ماهواره ای بدست می آید در قالب نقشه هایی هستند که شامل اطلاعاتی از عوارض و پدیده های طبیعی و همینطور ساخت های طبیعی، زیرساخت های دست ساخت بشر مثل زیرساخت های شهری و روستایی و صنعتی و مانند آنها هستند و از سوی دیگر نقشه هایی از وضعیت سیل در نقاط مختلف و نحوه پراکندگی آن می باشد.
در پراکندگی سیل،‌این ساخت ها و شکل های سطح زمین هستند که سیل را هدایت می کنند و به آن شکل می دهند. با توجه به اینکه این ساخت ها از چه اشکالی برخوردار باشند سیلاب شکل گرفته و رفتار پیدا می کند. عملکرد سیل که آیا در سطح زمین سرعت پیدا کند یا نه و یا اینکه در سطح زمین گسترده شود و یا اینکه از منطقه عبور کند و یا در محل باقی بماند، همه با توجه به ویژگی های فرم ها و ساخت های سطحی زمین تعیین می شود.
لذا با مطالعه سیلی که در یک منطقه رخ داده می توان تحلیل نمود که چرا سیل در این منطقه چنین رفتاری داشته است و در نتیجه می توان نتیجه گیری کرد که چرا چنین خساراتی را وارد کرده است، چرا این مناطق دچار آبگرفتگی شده اند و مناطق دیگر نه، چرا سیل در این منطقه مدت کوتاهی جریان داشته و یا اینکه مدت طولانی بر روی سطح زمین باقی مانده است و بسیاری چرا های دیگر که با مطالعه و‌ مطابقت دادن اطلاعات گوناگونی که عمومأ به آسانی از تصاویر ماهواره ای و با پردازش در فناوری سنجش از دور حاصل شده اند می توان به آنها پاسخ های علمی و منطقی داد. به این ترتیب می توان عملکرد و رفتار سیل را مورد ارزیابی قرار داده و تحلیل کرد. با مطالعه سیل هایی که در مناطق مختلف رخ می دهد و با تحلیل رفتار آنها، می توان انواع گوناگونی از سیل را با توجه به عملکردشان در منطقه سیل گرفته، شناسایی و در گروه هایی قرار داد.

 از تحلیل رفتار سیل چه نتیجه ای می توانید بگیرید؟
وقتی توانستیم پدیده سیل را مورد تحلیل قرار دهیم، به نوع عملکرد و رفتار سیل پی خواهیم برد و بدست خواهیم آورد که سیل ها در چه مناطقی و با چه ویژگی های طبیعی و یا با چه ویژگی های غیر طبیعیِ اثر گذار بر رفتار سیل، چگونه رفتاری خواهند داشت. حال با بدست آوردن این مطلب، می توان بین این موارد ارتباط منطقی برقرار کرد و با مطالعه و بررسی مناطق مختلف کشور از نظر ساختار های طبیعی و یا عوارض غیرطبیعی موجود در منطقه نتیجه گرفت که در صورت وقوع سیل در این منطقه که دارای این ویژگی های مؤثر بر رفتار سیل است، در صورت وقوع سیل، چه رفتاری از خود نشان خواهد داد و با توجه به این مطالب که بیان شد، هر سیل با توجه به رفتار آن، نوع اثراتی محیطی و چه اثرات تخریبی متناسیب با آن، در طبیعت خواهد گذاشت. متناسب با رفتاری که از سیل انتظار می رود، برای مقابله با اثرات تخریبی آن چه تدابیری باید اندیشیده شود و چه مقدماتی بایستی تدارک دیده شود تا در صورت وقوع آن بتوان فعالیت های کمک و امداد رسانی را برنامه ریزی کرد و همچنین اصولا رفتار های ما چگونه باید باشد تا در صورت وقوع سیل کمترین خسارت را متحمل شویم. همچنین در فعالیت هایی عمرانی و ساخت سازها و دیگر فعالیت هایی که در محیط طبیعت انجام می دهیم،‌ به چه مواری باید توجه داشته باشیم و چه مسائلی را باید رعایت کنیم تا در صورت وقوع سیل کمترین خسارت ببار آمده و یا به فعالیت های عمرانی که در منطقه انجام داده ایم کمترین خسارت وارد شود.
به عبارت دیگر با شناسایی و اثبات رابطه منطقی بین ساختار های طبیعی در درجه اول و رفتار سیل در درجه دوم و نیز رابطه اثرات سیل بر محیط و زیرساخت ها در درجه سوم، می توان نتیجه گرفت اولأ می توانیم برای سیل هایی که ممکن است برای هر منطقه اتفاق افتد، با توجه به ساختار های طبیعی و یا غیر طبیعی که در آن منطقه وجود دارد، از نظر نوع عملکردی که سیل خواهد گذاشت، رفتار سنجی کنیم و ثانیأ می توانیم حاصل عملکرد خود را در محیط طبیعی از نظر خساراتی که در صورت وقوع سیل به آنها وارد خواهد شد و هم از نظر تأثیری که حاصل عملکردهای ما بر رفتار سیل خواهد گذاشت، در صورت وقوع سیل، شناخته و این تأثر پذیری و تأثیر گذاری ها را بسنجیم.
این مفاهیم به ما کمک می کند که فعالیت هایی عمرانی را که در منطقه خود انجام می دهیم،‌ شامل تمامی ساخت و ساز هایی که انجام می دهیم و سازه هایی که بنا می کنیم، همگی متناسب با عملکرد سیلی باشد که در منطقه بوقوع خواهد پیوست.
این مفاهیم به ما کمک می کند که آمادگی هایی را که برای مقابله با سیل فراهم می آوریم متناسب با رفتاری باشد که سیل با زیرساخت های منطقه، انجام خواهد داد.  

 حال چه باید کرد؟
لازم است که در ابتدا ساخت های طبیعی و مورفولوژی منطقه، اقلیم، نوع و شیوه بارش ها و جریان های آبی موجود در منطقه و رفتار آنها، جنس سنگ ها و رسوبات آبرفتی در منطقه، پوشش گیاهی و دیگر موارد تأثیر گذار بر سیل را مورد مطالعه قرار دهیم و بر اساس عملکرد آنها در مقابل سیلاب، رفتار سیل را بازسازی کرده و در نتیجه قبل از وقوع سیل آن را بطور مجازی ایجاد نماییم و آنگاه متناسب سیل ممکنه در منطقه، برای مقابله با اثرات تخریبی آن، عملکرد خود را تنظیم و برنامه ریزی کنیم. 
با این کار دیگر سیل، یک پدیده غیر مترقبه برای ما نخواهد بود و برای آن همواره آماده هستیم و از قبل آمادگی های لازم را برای وقوع آن پیش بینی کرده ایم. با این کار نه تنها خسارات جانی بلکه خسارات مالی چندانی هم نخواهیم داشت. علاوه بر این و در صورت امکان می توانیم با انجام پیش بینی های لازم، از سیل و قابلیت های آن مانند حجم زیاد آب و یا رسوباتی که همراه خود می آورد بهره برداری های مفید هم کرده و به جای خسارت منفعت هم شامل حال ما شود.

 



CAPTCHA

دفعات مشاهده: 271 بار   |   دفعات چاپ: 5 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر