• شنبه ۳ اسفند ۱۳۹۸
  • |

آمار سایت

  • تمام بازديد‌ها: 1880477 بازدید
  • بازديد 24 ساعت قبل: 2683 بازدید
  • مهمانان حاضر در زیرپورتال: 26 کاربر
  • کاربران حاضر در زیرپورتال:0 کاربر

ورود به سایت

25 شهریور روز جهانی حفاظت از لایه ازن و پایش آن توسط ماهواره ها

یکی از مواردی که کمتر به آن توجه می شود ولی تاثیر مهمی در زندگی و حیات بشر و سایر موجودات زنده و پوشش گیاهی دارد، لایه ازن است که از زندگی و حیات کره زمین در مقابل اشعه های مضر خورشیدی محافظت می کند و تخریب آن بر تغییرات آب و هوایی نیز اثر مستقیم دارد.
تخریب لایه ازن و تاثیر آن بر تغییرات آب و هوایی
مشخصات گاز ازن
 ازن ترکیب شیمیایی متشکل از سه اتم اکسیژن (O3) است و گازی است تقریباً بی رنگ با بویی خاص شبیه بوی هوای تازه که پس از رعد و برق در کوهستان استشمام می شود. این گاز نمی تواند در طبیعت بصورت پایدار باقی بماند و سریعاً به O و O2 شکسته می شود که O2  مولکولی پایدار است که میزان اکسیژن محیط را بالا می برد ولی اتم O اکسیژن نمی تواند تنها باشد و باید با آلاینده های دیگری ترکیب شود و آنها را بصورت اکسیدهای پایدار درآورد.

اهمیت و پیامدهای منفی تخریب لایه ازن
قرار گرفتن در معرض ازن می تواند باعث افزایش احتمال ابتلا به سرطان های پوستی، کاتاراکت(اب مروارید)، کاهش مقاومت بدن در برابر بیماری های عفونی، درد قفسه سینه، سرفه، سوزش گلو و گرفتگی ریه، سرطان ریه و حتی کاهش فتوسنتز گیاهان گردد.   

چگونگی نام گذاری روز جهانی محافظت از لایه ازن
در سال 1985 دانشمندان متوجه شدند که مساحت قابل توجهی از لایه ازن در منطقه جنوبگان (قطب جنوب) از بین رفته است که گسترش آن می تواند حیات کره زمین را بشدت به خطر اندازد. بنا بر نظر آنها گازهای کلروفلوئوروکربن که اثر گلخانه‌ای دارند، مسبب ایجاد حفره های عظیم در قطب جنوب بوده اند. بعد از هشدار دانشمندان، رهبران جهان در سازمان ملل، معاهده ای را برای مهار این تخریب، به امضا رسانده و در کنوانسیون وین این کشورها متعهد گردیدند که در زمینه تحقیق و اندازه‌گیری ضخامت لایه ازن و میزان اشعه ماورای بنفش با کشورهای دیگر همکاری کرده و نتایج را به اشتراک بگذارند. علاوه بر آن تمهیداتی جهت کاهش تولید گازهای مذکور، در نظر گرفته شود. به دنبال آن در روز 16 سپتامبر ۱۹۸۷ پروتکل مونترال در کانادا به امضا رسید تا کشورها با رعایت تمهیدات فنی و مدیریتی، متعهد به حفاظت و ترمیم این سپر محافظتی زمین شوند. ایران هم یکی از نخستین کشورهایی بود که در سال ۱۹۸۹ به امضاء کنندگان این پروتکل مهم پیوست. بدین منظور هر سال در چنین روزی به عنوان روز جهانی حفاظت از لایه ازن، گرامی داشته می شود و در این روز از فعالیت های آگاهی بخش در مورد تغییرات اقلیمی و کاهش لایه ازن، حمایت می شود.
اولین تصویر ماهواره ای تخریب لایه ازن و حفره ایجاد شده در قطب جنوب
گازهای مخرب لایه ازن
پروتکل مونترال باعث گردید که 99% از مواد شیمیایی تخریب کننده لایه ازن (ODS) مورد استفاده در یخچال های، سیستم های تهویه هوا و بسیاری دیگر از محصولات دیگر، حذف گردند. مواد کاربردی تر شامل کلروفوروکربن (CFCs) مورد استفاده در یخچال و فریزها، آب سردکن هاو..، تهویه مطبوع و کولر خودروها، تتراکلریدکربن (CCL4) به عنوان یک حلال غیرقطبی و بسیار سمی، متیل کلروفرم (CH3CCL3) مورد استفاده در حشره کش ها، در صنایع یخچال سازی و ساخت تفلون، هالون ها، مورد استفاده در کپسول های دستی آتش نشانی ها، متیل برومید(CH3Br)، مورد استفاده در آفت کش های کشاورزی و ضدعفونی کننده ها و هیدروکلرول فلوئوروکربن ها (HCFCs) که جزء گازهای گلخانه ای قوی هستند که در نازک کردن لایه ازن نقش داشته و نزدیک به 2000 برابر موثر تر از گاز دی اکسید کربن برای افزایش گرمای زمین می باشند. همچنین کاهش موفقیت آمیز انتشار این گازها یکی از بزرگترین چالش های سازمان ملل است. متیل پرامید کوتاه ترین عمر را در میان مواد کنترل شده دارند که از منابع طبیعی و انسانی تولید می شوند. سایرODSs  تحت کنترل پروتکل مونترال نیستند.
 
روند انتشار گازهای مخرب لایه ازن از سال 1960 تا 2100
آخرین ارزیابی های علمی انجام شده در مورد تخریب لایه ازن در سال 2018 با استفاده از تصاویر ماهواره ای تکمیل گردید که نشان می دهد از سال 2000 در هر دهه، بخش هایی از لایه ازن به میزان 3-1%،ترمیم شده است. نیمکره شمالی و منطقه عرض جغرافیایی میانه تا سال 2030 کاملا ترمیم خواهد شد. بازیابی لایه ازن درنیمکره جنوبی تا سال 2050 و مناطق قطبی تا سال 2060، ادامه خواهد داشت. تلاش های انجام شده  از سال 1990 تا 2010 جهت جلوگیری از انتشار حدود 135 میلیارد تن از گازهای دی اکسید کربن جهت محافظت از لایه ازن و مقابله با تغییرات آب و هوایی، نقش بسزایی داشته است. اما باید برای حفظ این دستاوردها، آگاهانه عمل کرده و مسئولین را به مقابله با منابع غیر قانونی مواد تخریب کننده لایه ازن، وادار کنیم. همچنین باید از اصلاحیه Kigali پروتکل مونترال که از اول ژانویه 2019 به منظور کاهش گازهای هیدورفلوئوروکربن ها (HFCs) که سهم زیادی در گرمایش زمین دارند، به اجرا گذاشته شده، حمایت کنیم. این اصلاحیه می تواند در پایان قرن، از افزایش دمای کره زمین تا 4/0 درجه سانتی گراد، جلوگیری کند.
 
در سال 2018 (12 اکتبر) وسعت حفره ایجاد شده در قطب جنوب، 22.9 میلیون کیلومتر مربع یعنی نزدیک به 13 برابر ایالات متحده آمریکا بوده و رتبه سیزدهم در 40 سال مشاهدات ماهواره ای ناسا را داشته است.
تصویر ماهواره ای از لایه ازن در قطب جنوب (اگوست 2019) با رنگ های کاذب. مناطق با رنگ صورتی و آبی دارای حداقل ازن و زرد و قرمز دارای ازن بیشتری می باشند.

کلیدواژه ها: لایه ازن | تخریب لایه ازن | سازمان فضایی ایران | ترمیم ازن | o3 | ترمیم لایه ازن | حفاظت از لایه ازن | سنجش از دور | تصاویر ماهواره ای | روز جهانی لایه ازن |



CAPTCHA

دفعات مشاهده: 265 بار   |   دفعات چاپ: 10 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر