• سه شنبه ۱۹ آذر ۱۳۹۸
  • |

آمار سایت

  • تمام بازديد‌ها: 1684195 بازدید
  • بازديد 24 ساعت قبل: 3274 بازدید
  • مهمانان حاضر در زیرپورتال: 29 کاربر
  • کاربران حاضر در زیرپورتال:0 کاربر

ورود به سایت

سری ماهواره های لندست و کاربردهای آن

در ادامه به معرفی چند ماهواره سنجش از دوری می پردازیم. اینگونه ماهواره ها با تصویر برداری از سطح زمین، اطلاعات ارزشمندی را در اختیار بشر قرار می دهند.
  1. سری ماهواره های لندست (LANDSAT SATELLITE SERIES)
بیش از 40 سال پیش یعنی در 23 جولای 1972 اولین ماهواره مشاهده زمین توسط ایالات متحده آمریکا در مدار زمین قرار گرفت. این ماهواره که لندست-1 نام گرفت، اولین ماهواره سنجش از دوری می باشد. این ماهواره پس از قرار گیری در مدار شروع به تصویر برداری از زمین نمود. امروزه آرشیو ارزشمندی از تصاویر ماهواره ای لند ست از 40 سال پیش از زمین وجود دارد.
 
شکل (1) - تصویر ماهواره لندست -1 منطقه ای در استان مازندران ایران (سال 1972 میلادی)
جالب آنکه در سال 1976 یک کانادایی در حالی که مشغول استخراج اطلاعات از تصاویر ماهواره ای لندست-1 بود متوجه یک جزیره ناشناس در 20 کیلومتری شمال منطقه مسکونی لابرادور در کانادا شد. به دنبال کشف این جزیره از روی تصاویر لندست-1، نام آن را جزیره لندست گذاشتند.
شکل (2) - جزیره لندست به مساحت تقریبی 1125 متر مربع کشف شده از تصاویر ماهواره ای لندست-1
پس از آن ماهواره های لندست - 2 تا لندست - 8 (بجز ماهواره لندست-6 که به علت نقص فنی نتوانست در مدار قرار گیرد) به ترتیب در مدار زمین قرار گرفتند. با گذشت زمان تصاویر ماهواره ای لندست-8 نسبت به لندست - 1 هم از نظر قدرت تفکیک مکانی و هم از نظر تعداد باندهای طیفی پیشرفت چشمگیری داشت.
دریاچه ارومیه (تصویر ماهواره ای لندست-1 سال 1972 دریاچه ارومیه (تصویر ماهواره ای لندست-8 سال 2018
تصویر ماهواره ای لندست 5 جزیره قشم سال 2002
تصویر ماهواره ای لندست 8 از شهر مشهد سال 2018 تصویر ماهواره ای لندست 5 از شهر تبریز سال 1987
امروزه تصاویر لندست بصورت رایگان در اختیار تمام کاربران قرار دارد.  قرار است ایالات متحده ماهواره لندست 9 را نیز تا پایان سال 2020 میلادی به فضا پرتاب نماید.
  1. کاربردهای تصاویر ماهواره ای لندست
تصویربرداری از زمین با ماهواره های با قدرت تفکیک مکانی متوسط، مانند لندست، طیف وسیعی از کاربرد ها را شامل می شود. در زیر بخش کوچکی از مهمترین کاربردهای این تصاویر آمده است:
  • پایش بدنه های آبی
تصاویر لندست با توجه به قدرت تفکیک زمانی 16 روزه به عنوان منبع داده مناسبی برای پایش تغییرات از  جمله تغییرات بدنه های آبی می باشد. دریاچه ارومیه، بزرگ‌ترین دریاچه داخلی ایران، بزرگ‌ترین دریاچه آب شور در خاورمیانه، و ششمین دریاچه بزرگ آب شور دنیا است. آب این دریاچه بسیار شور بوده و بیشتر از رودخانه‌های زرینه‌رود، سیمینه ‌رود، تلخه رود، گادر، باراندوز، شهرچای، نازلو و زولا تغذیه می‌شود.
این دریاچه از اواسط دهه ۸۰ شروع به خشک شدن کرد و امروزه در خطر خشک شدن کامل قرار دارد. از این رو مطالعه و پایش تغییرات این دریاچه در طول زمان از اهمیت بالایی برخوردار است. در این بین استفاده از تصاویر ماهواره ای به دلیل مزیت تکرار پذیری آنها، تبسیار مورد توجه است. تصاویر ماهواره ای لندست با قدرت تفکیک مکانی مناسب و دوره تکرار پذیری 16 روزه گزینه مناسبی در این زمینه به شمار می رود.
محدوده دریاچه ارومیه شهریور ماه 1396 محدوده دریاچه ارومیه شهریور ماه 1395
محدوده دریاچه ارومیه شهریور ماه 1398 محدوده دریاچه ارومیه شهریور ماه 1397
برای مشاهده پایش دریاچه ارومیه در بازه زمانی 40 ساله (از  سال 1355 تا کنون) می توانید به بخش "پایش ماهواره ای زمین" و " پایش بدنه های آبی" مراجعه نمایید)
  • مطالعه تغییرات کاربری اراضی:
نقشه های کاربری اراضی در واقع نوع بهره برداری از زمین را نشان می دهد. این بهره برداری می تواند با دخالت انسان مانند کاربریهای کشاورزی، مسکونی، صنعتی، ارتباطی و... یا بدون دخالت انسان مانند مراتع، جنگلها و... باشد. با توجه به تغییرات همیشگی در کاربری های اراضی، پایش این تغییرات امری ضروری می باشد. با توجه به خصوصیات تصاویر ماهواره ای لندست، این تصاویر منابع بسیار مفیدی برای پایش تغییرات کاربری می باشند. به عنوان مثال گسترش محدوده های صنعتی در اطراف شهرها و روستا ها و از بین رفتن اراضی کشاورزی، گسترش شهری در اطراف رودخانه ها بدون در نظر گرفتن فاصله مناسب از حریم رودخانه و .... نمونه هایی بسیار کوچک از این تغییرات می باشد که مطالعه و پایش آنها می تواند در جهت رفع و یا حداقل کاهش مشکلات ناشی از این موارد نقش مهمی ایفا نماید.
گسترش محدوده صنعتی و مسکونی و از بین رفتن زمین های کشاورزی اطراف شهر تبریز
گسترش منطقه صنعتی در غرب شهر تبریز باعث از بین رفتن زمین های کشاورزی و تغییر کاربری کشاورزی به صنعتی شده است.
  • پایش بلایای طبیعی :
کشور ما ایران  یکی از پر مخاطره ترین کشورها از نظر بلایای طبیعی به شمار می رود. تا کنون بیش از چهل نوع بلایای طبیعی در سطح جهان تشخیص داده شده که کشور ما در حدود دو سوم آن را تجربه کرده است.  بلایای طبیعی نظیر زلزله، سیل، طوفان، خشکسالی، آتش سوزی جنگلها، زمین لغزشها، صائقه، فرسایش خاک، نشستهای زمینی، بیابان زایی، آتشفشان، انجماد و سرمازدگی و ... سالانه جان صدها نفر را گرفته و خسارات مالی زیادی وارد می نماید. البته نباید فراموش شود که تمام وقایع ذکر شده که ما از آن با نام بلایا یاد می کنیم، بخشی ناگزیر از زندگی ما به شمار می آیند. از این رو باید برای مدیریت این بلایا و کاهش هر چه بیشتر خسارات ناشی از آنها تلاش نمود. امروزه با پیشرفت علم و تکنولوژی، تصاویر ماهواره ای به دلیل خصوصیات منحصر بفردی نظیر امکان تکرار پذیری در طول زمان می توانند گزینه های بسیار مناسبی برای پایش و مدیریت بلایای طبیعی باشند. یکی از این تصاویر، تصاویر ماهواره های سری لندست است که با قدرت تفکیک مکانی مناسب و دوره تکرارپذیری 16 روزه می توانند در این زمینه مورد استفاده قرار گیرند.
سیل در جنوب ایران فروردین 1398 و زیر آب رفتن زمین های کشاورزی (تصویر سمت راست بعد از وقوع سیل: تصویر لندست -8 )
سیل در فروردین ماه سال 1398 در جنوب ایران باعث به زیر آب رفتن محدوده زیادی از زمین های کشاورزی اطراف رودخانه ها شد.
  • پایش جنگل ها و مراتع:
تولید اکسیژن یکی از اصلی ترین تاثیرات جنگل در زندگی انسان به شمار می رود. امروزه به دلایلی نظیر رشد جمعیت و نیاز روزافزون بشر به منابع طبیعی نظیر جنگل ها و مراتع باعث تخریب این منابع ارزشمند گردیده است. استفاده از چوب درختان، تبدیل جنگل ها به اراضی کشاورزی، گسترش راه های ارتباطی و لوله های نفت و گاز از میان جنگل ها، گسترش شهرها و مناطق صنعتی در حاشیه جنگل ها، چرای بیرویه دام ها، تخلیه زباله ها در این مناطق و ... از جمله خساراتی است که به این منابع ارزشمند در طول سالها وارد می گردد که به نوبه خود پیامدهای جبران ناپذیری به همراه دارد. از این رو مطالعه و پایش مداوم این منابع می تواند راه مناسبی در برآورد میزان خسارات وارده و مدیریت صحیح این چنین منابع ارزشمندی باشد. استفاده از تصاویر ماهواره ای نظیر سری ماهواره های لندست، ابزار منید و کارآمدی در زمینه پایش جنگل ها می باشد.

محدوده معدن مس تصویر سنتینل سال 1396 محدوده جنگل از بین رفته در اثر گسترش معدن مس تصویر لندست سال 1366

شکل بالا گسترش معدن سونگون در استان آذربایجان شرقی بین سال های 1366 تا 1396 را نشان می دهد. همانگونه که بر روی تصاویر لندست مشاهده می شود، گسترش محدوده این معدن باعث از بین رفتن بخش قابل توجهی از جنگل های این منطقه شده است.
تصویر بالا، حوضه گرگانرود و قره سو (تصویر لندست سال 1379). تصویر پایین، تصویر پایین، حوضه گرگانرود و قره سو (تصویر لندست سال 1397)
کاهش پوشش جنگلی در بازه زمینی حدود 20 سال بر روی تصاویر ماهواره ای لندست کاملاً مشهودمی باشد. بر اساس تصاویر ماهواره طی این سال ها 56299200 متر مربع از پوشش جنگلی از بین رفته است که اگر با ابعاد یک زمین فوتبال مقایسه شود حدود 7506 زمین فوتبال، جنگل تخریب شده است.
 
  • استخراج عوارض و بروز رسانی نقشه های قدیمی:
با توجه به خصوصیات منحصر بفرد تصاویر ماهواره ای از جمله بروز بودن، امکان دید وسیع از منطقه، در دسترس بودن و کم هزینه بودن آنها نسبت به روش های نقشه برداری زمینی، استفاده از آنها در استخراج عوارض از جمله جاده ها، رودخانه ها، مناطق شهری و روستایی، محدوده جنگل ها و مراتع و ... و همچنین بروز کردن نقشه های قدیمی بسیار حائز اهمیت است.
از این جمله تصاویر می توان به تصاویر ماهواره ای لندست اشاره نمود.  
استخراج عوارض سطحی از روی تصاویر لندست (بخشی از استان البرز)

کلیدواژه ها: لندست 8 | سری لندست | مقطع متوسطه | پرتاب ماهواره | مدرسه سنجش از دور | سنجش از دور | تصویربرداری | لندست | لندست 1 |



CAPTCHA

دفعات مشاهده: 411 بار   |   دفعات چاپ: 6 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر