• سه شنبه ۱۹ آذر ۱۳۹۸
  • |

آمار سایت

  • تمام بازديد‌ها: 1684211 بازدید
  • بازديد 24 ساعت قبل: 3274 بازدید
  • مهمانان حاضر در زیرپورتال: 12 کاربر
  • کاربران حاضر در زیرپورتال:0 کاربر

ورود به سایت

پایش بیماریها

یکی دیگر از کاربردهای سنجش از دور، پایش بیماریها و پراگندگی آن ها با استفاده از تصاویر ماهواره ای است.

پایش بیماری ها
افزایش روز افزون جمعیت کره زمین همراه با تغییرات آب و هوایی، گرمایش زمین، تغییرات اکولوژیکی و تخریب های صورت گرفته در زیست بوم انسان ها از جمله جنگل تراشی، از بین بردن مراتع، خشک شدن تالاب ها و دریاچه، کاهش نزولات جوی، فرسایش خاک، آلودگی آب و هوا و ...، شیوع بسیاری از بیماری ها، بروز بیماری های جدید و حتی شیوع دوباره بیماری های کشنده ای که ریشه کنده شده بود، به دنبال داشته است.بسیاری از بیماری ها به شرایط اقلیمی از جمله وضعیت دمای هوا، وزش باد،میزان رطوبت همچنین توپوگرافی منطقه، عرض جغرافیایی، منطقه پر فشار، منطقه کم فشار، منطقه کوهستانی، جلگه ای و دشت و حتی نوع پوشش گیاهی، در ارتباط هستند.

تاثیر تفاوت های اقلیم های ایران بر سلامتی انسان
اقلیم، متاثر از عوامل اقلیمی و جغرافیایی است که هرکدام بطور مستقیم یا غیر مستقیم بر سلامت انسان نیز موثر هستند. اقلیم ایران را می توان به انواع مختلفی تقسیم نمود ولی در اینجا بصورت 4 نوع کلی تر توضیح داده می شود.

 
  • اقلیم معتدل و مرطوب
سواحل جنوبی دریای خزر ناحیه باریک و کم وسعتی میان دریای خزر و رشته کوه البرز را می پوشاند با میزان بارش سالیانه 2000-600 میلی متر که یکی از سر سبزترین نقاط ایران می باشد، در این اقلیم جای گرفته است. بروز بیماری های مختلف در این منطقه با توجه بارش و رطوبت بالا می تواند متفاوت با مناطق دیگر ایران باشد. به عنوان مثال ساکنین نواحی ساحلی بیشتر از غذاهای دریایی (وفور پروتئین، ید و فسفر) استفاده می کنند، به ویژه ساکنین نواحی ساحلی دریای خزر علاوه بر آن، برنج نیز زیاد مصرف می کنند، به همین علت در زمان های قدیم فقر ناشی از عدم مصرف گندم (کمبود ویتامین B)، بروز بیماری های مرتبط با آن را در پی داشته است که خوشبختانه امروزه نوع تغذیه تغییر کرده است. دراین نواحی وجود جنگل، آبگیرهای طبیعی و شالیزار های غرقابی، محل مناسبی را برای نشو و نمو پشه ها (پشه آنوفل) به وجود آورده است که می توانند عامل بیماری باشند. البته در قسمت شرقی دریای خزر که شامل دشت گرگان و ترکمن صحرا است، شرایط فرق می کند. این منطقه یکی از کانون های مهم بیماری سل بوده و به علت پراکندگی پشه خاکی در دشت ترکمن، سالک پوستی در آنجا شیوع فراوان دارد.
 
  • اقلیم گرم و خشک
بخش قابل توجهی از مساحت ایران دارای اقلیم گرم و خشک است. از ویژگی های آن وجود دوره گرمای خشک و طولانی است که گاه بیش از 7 ماه از سال ادامه دارد و میزان بارش نیز بین 30-25 میلی متر است. همچنین وزش بادهای گرم و خشک، تبخیر و تعرق بالا، بسیار آزار دهنده است. داغ ترین نقطه کشور و جهان با حدود 70 درجه سلسیوس در گندم‌ بریان یا ریگ سوخته از توابع شهداد در دل کویر لوت واقع شده است. تاثیری که گرمای شدید و تابش خورشیدی در این منطقه می تواند بر سلامت انسان بگذارد، متفاوت از مناطق دیگر است. از جمله بروز سرطان پوست، همچنین بیماری سالک جلدی (لیشمانیوز) در این مناطق به صورت اندمیک وجود دارد که ناقل آن گونه هایی از پشه خاکی هستند و مخزن اصلی آن جوندگان صحرایی می باشند.
 
  • اقلیم سرد و کوهستانی
رشته کوه های البرز، زاگرس و رشته کوه های فلات مرکزی، دارای آب و هوای سرد کوهستانی (حدود 40000 کیلومتر مربع از ایران را می پوشاند و میزان بارش سالیانه آن بیش از 500 میلی متر است) و معتدل (که حدود 300000 کیلومتر مربع ایران را می پوشاند و میزان بارش 600-250 میلی متر است) می باشد. این کوهستان ها، سرچشمه بسیاری از رودخانه ها و قنوات ایران هستند. در مناطق سرد و کوهستانی، خشکی هوا آزاردهنده است و سرمای آن بر فشار خون و تنفس انسان تاثیر می گذارد. به علت وجود مراتع مرغوب در این منطقه، احتمال بیماری های مشترک بین دام ها و انسان وجود داشته و حتی ‌شیوع تب مالت در این مناطق بالا است.
 
  • اقلیم گرم و مرطوب
این منطقه اقلیمی در امتداد نوار باریک و طولانی ساحلی از مصب رودخانه اروند رود در جنوب غربی استان خوزستان تا خلیج گواتر در جنوب شرق استان سیستان و بلوچستان را در بر می گیرد. این اقلیم دارای زمستانی معتدل و مطبوع ولی تابستانی با گرمای شدید و تبخیر بالا است. در زمان بارندگی به علت پوشش گیاهی اندک، آب نمی تواند بداخل زمین نفوذ کند و سیل براه می افتد. این شرایط اقلیمی می تواند بیماری های خاص خود را به وجود آورد به عنوان مثال به علت افزایش گرما، گردش خون سریع تر شده که کار قلب را دچار مشکل می کند. همچنین در زمان هوای شرجی، علاوه بر ایجاد مشکلات تنفسی، این رطوبت می تواند روی مفاصل اثر بگذارد. همچنین وجود نخلستان ها و آب های سطحی محل نشو و نمو لارو پشه آنوفل ناقل بیماری مالاریا می باشد.
شکل (1) : تاثیر عوامل جغرافیایی بر سلامت انسان
  • طول و عرض جغرافیایی
عرض جغرافیایی نسبت به طول جغرافیایی تاثیر بیشتر بر زندگی انسان دارد همچنین تاثیر زندگی در منطقه استوایی که اختلاف بین شب و روز کم است بر افرادی ساکن نواحی قطبی، متفاوت است. به عنوان مثال بیماری مالاریا بیشتر در 64 عرض شمالی و 32 عرض جنوبی کره زمین رخ می دهد.
 
  • نور خورشید
تابش خورشیدی منبع اصلی انرژی زمین و عامل اصلی پیدایش آب و هوای مختلف زمین همچنین دما، رطوبت، فشار، وزش بادهای زمینی و جریانات دریایی می باشد. البته جو زمین و ذرات پراکنده آن در جذب نور خورشید و بازتابش آن، نقش دارند. بطوریکه مولکول ها و به طور کلی هواویزهای (آیروسل ها) مختلف موجود در جو باعث انعکاس و پخش امواج تابش خورشیدی می شوند. درحالیکه گاز کربنیک و بخار آب عامل جذب انرژی خورشید در محدوده بلند طیف اند و باعث گرمای اتمسفر می شوند. برخی از امواج خورشیدی از جمله اشعه ماوراء‌بنفش می تواند بر پوست انسان تاثیر مخرب داشته باشد و ایجاد سرطان نماید، خصوصا پس از ایجاد شکاف در لایه ازون، نفوذ این امواج بیشتر نیز شده است. در عین حال این اشعه در انسان، سنتز ویتامین D را موجب می شود و دریافت مقادیر مناسب آن برای انسان کاملا ضروری است. برای همین پوست افراد ساکن مناطق پر آفتاب نواحی استوایی رنگدانه (ملانین) بیشتری دارد و تیره تر است تا نفود اشعه ماوراء بنفش را در پوست بدن کاهش دهد. بازتابش خورشید نیز مانند تابش آن دارای اهمیت است و در شرایط عادی مقداری از اشعه مادون قرمز به جو باز می گردد. اما در زمان افزایش گازهای گلخانه ای مانند دی اکسید کربن و متان این اشعه جذب شده و زمین را گرم می کند که از سال ها پیش چالش بزرگی را برای زندگی در زمین ایجاد نموده است.
 
  • دما
دما از جمله عناصر مهم اقلیمی است که علاوه بر انرژی خورشیدی برای ایجاد آن، عوامل دیگری مانند ناهمواری ها،جهت وزش باد، دوری یا نزدیکی به دریا و... نیز موثرند. بطوریکه در نواحی استوایی که همیشه از تابش خورشیدی برخوردارند نوسانات دمایی کمتری داشته، در حالیکه در عرض های میانه و بالا به دلیل تغییراتی در روند سالانه تابش دما، نوسانهای فصلی شدیدتر است. بطور کلی با توجه به رطوبت، سن و عادات افراد بومی، دمای حدود 18 تا 22 درجه مطلوب انسان ها می تواند باشد. دما، نقش به سزایی در شیوع بیماریها دارد، زیرا در دمای بالا بدن به آب بیشتری نیاز دارد در نتیجه در مناطقی که دسترسی به آب سالم مشکل است، استفاده از آب های آلوده می تواند مشکلاتی ایجاد کند. همچنین دما بصورت گرما یا سرما می تواند بر خلق و خوی انسان اثر گذاشته و حتی عامل استرس شده و انسان را مستعد بیماری کند.
 
  • ارتفاع از سطح دریا
اگر چه در مقیاس بزرگتر طول و عرض جغرافیایی اقلیم هر منطقه را مشخص می کند ولی در مقیاس کوچکتر تر عوامل دیگری هم موثرند. به عنوان مثال در ایران علاوه بر طول و عرض جغرافیایی، ارتفاع از سطح دریا نقش پررنگ تری دارد.  به طور کلی فشار جو در سطح دریا 760 میل متر جیوه است ولی در ارتفاعات، کاهش می یابد (بالاترین نقطه زمین یعنی قله اورست حدود 250 میلی متر جیوه است) که بدنبال آن اکسیژن کاهش می یابد که برای جبران آن تغییرات فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی در بدن رخ خواهد داد. علاوه بر این در ارتفاعات، ضخامت لایه های جو کاهش یافته که می تواند شدت تابش نورخورشید را افزایش دهد.همچنین وزش باد و جهت آن، میزان رطوبت و دما نیز در مناطقی بالاتر از سطح دریا نسبت به مناطق دیگر متفاوت خواهد بود.
 
  • باد
مناطقی که در معرض وزش باد هستند آلودگی هوا در آنجا کمتر دیده می شود. البته بادهای همراه با گردو غبار علاوه بر کاهش عمق دید، به علت اندازه ذرات، ترکیب فیزیکی و شیمیایی آنها که می تواند حاوی نمک، فلزات سنگین، فلزات قلیایی خاکی، سیلیس، کربن، کلسیم، پتاسیم و برخی عناصر آلی دیگر باشد، باعث بروز بیماری های تنفسی، آسم، واکنش های حساسیتی بدن، بیماری های چشمی و سایر بیماری ها می گردد.
 
  • رطوبت
اگرچه میزان رطوبت برای انسان در هر منطقه ای و افراد بومی آن متفاوت است، اما رطوبت حدود 40 تا 50 در صد برای اغلب افراد مناسب می باشد. رطوبت زیاد هوا مانع تبخیر عرق بدن شده و احساس گرما را افرایش می دهد. رطوبت بیش از هر چیز شیوع بیماری های قارچی پوست را تشدید می کند.
 
  • بارش
میزان بارش در هر منطقه ای وابسته به عرض جغرافیایی، دوری و نزدیکی به دریا و ارتفاع  است. اگر در منطقه ای بارش زیاد باشد و به علت فقر پوشش گیاهی، آب نتواند به داخل زمین نفوذ کند سیل رخ خواهد داد. بارندگی های سیل آسا باعث بهم ریختن اکوسیستم و اختلاط آب و فاضلاب شده و زمینه لازم برای بیماریهای اسهالی و وبا فراهم می سازد. بارندگی و بالا رفتن رطوبت می تواند شرایط را برای رشد میکروب ها، انگل ها و سایر ناقلین بیماری، فراهم کند.
 
  • بافت و جنس خاک
جنس و نوع خاک تعیین کننده نوع کشاورزی هر منطقه است. اگر خاک غنی از مواد غذایی برای رشد گیاه نباشد، کشاورزان مجبورند که از کودهای شیمیایی یا انسانی استفاده کنند که می تواند موجبات رشد انگل ها را فراهم سازد. همچنین اگر خاک فاقد عناصری مانند فلوراید و ید باشد، بیماری هایی که مرتبط با فقر ید است از جمله اختلالات تیروئید و کاهش هوش در کودکان را ایجاد می کند. ترکیب خاک با آب می تواند بستر مناسبی برای رشد انگل ها و انواع کرم ها باشد در صورتیکه اگر جنس خاک از رس باشد به دلیل جذب کم آب، محیط مناسبی برای انتقال را فراهم نمی کند. همچنین اگر خاک شور باشد و با آب ترکیب شود برای رشد لارو حشرات مناسب نمی باشد.

نقش گرمایش زمین برسلامت، شیوع و گسترش بیماری ها
در سال‌های اخیر بسیار شنیده‌ایم که بیماری‌ها به طرز چشمگیری شایع‌تر از زمان‌های پیش شده‌اند و میزان شیوع سرطان‌ ها، سکته‌ های مغزی، سکته‌ های قلبی، بیماری‌ های عروقی، آسم و آلرژی‌ها بالا رفته است. تحقیقات نشان داده است بالا رفتن درجه‌ حرارت زمین همچنین اثراتی که بر تشدید وقوع سیل، طوفان، طغیان رودخانه ها، افزایش وقوع پدیده آلنینو ، و...می گذارد، شیوع بسیاری از بیماری ها را به دنبال دارد. به طور کلی تغییر اکوسیستم باعث هجرت ناقلان عفونت‌ها و حمل پاتوژن‌ها از موجودات زنده به انسان می‌شود و بیماری‌های گوناگون ایجاد می‌کند. مانند بیماری هایی که جوندگانی مثل موش‌ها به انسان منتقل می‌کنند. همچنین بروز بیماری مالاریا، تب زرد، تب استخوان، آنسفالی های ویروسی که بیشتر در مناطق حاره شیوع داشته است، در اروپا و استرالیا شایع شده است. یک تغییر اقلیم جزیی می تواند به صورت محرک انتشار ناقل بیماری هایی نظیر پشه آنوفل عمل کند. مالاریا مایه بیشترین نگرانی ها است. عامل این بیماری در برابر داروها مقاومت پیدا کرده است و تاکنون در بسیاری از نواحی جهان مخصوصاً در آسیا و آمریکای جنوبی مهار نشده است. شیوع بیماری‌های ویروسی چون آنفلوانزای مرغی، آنفلوانزای خوکی نیز رو به افزایش است.

امکان پایش بیماری ها با فن آوری سنجش از دور و تصاویر ماهواره ای
اطلاعات عوامل محیطی مانند دما، ‌رطوبت، پوشش گیاهی و کاربری زمین به ما کمک می کند تا با توجه به اکولوژی ناقلین بیماری ها،‌ زیستگاه های آنها را شناسایی نماییم. این اطلاعات را می توان از طریق داده های ماهواره ای بدست آورد و مناطق آلوده زیست محیطی را پایش و ردیابی و به کنترل بیماری ها کمک نمود و درنهایت با ایجاد سیستم های هشدار زود هنگام از اپیدمی بیماری ها جلوگیری نمود. برای پایش بیماری ها باید به تصاویر ماهواره ای با توان تفکیک بالا و در زمان های مختلف دسترسی داشت.

 
فدراسیون بین المللی فضانوردان (سال تاسیس 1960) موارد هفت گانه زیر را از کاربردهای سنجش ازدور درحوزه های سلامت و پزشکی می داند:
  1. برآورد آلودگی های هوا، خاک و آب با استفاده از بررسی آلاینده های شیمیایی، فیزیکی یا بیولوژیکی مضر برای انسان.
  2. مطالعات مقایسه ای آلودگی زیست محیطی و شیوع بیماری های مرتبط با انسان.
  3. آشکارسازی سریع شرایط مناسب رشد عوامل بیماری زا و عوامل ناقل بیماری و پایش شرایط محیطی سکونت گاهی آن ها
  4. تعیین منابع آلاینده های گوناگون و عوامل بیماری زای وابسته به شرایط محیطی.
  5. بهبود برنامه ریزی های مرتبط با سلامت عمومی
  6. پایش تغییرات محیطی ناشی از رخداد های طبیعی، خصوصا در نواحی دور افتاده
  7.  سنجش عوامل اجتماعی - اقتصادی مرتبط با سلامت بشر، از جمله کشاورزی و تهیه غذا، منابع آبی، برنامه ریزی شهری و برنامه ریزی ناحیه ای و منطقه ای.
پایش برخی از بیماری های عفونی و غیر عفونی که از طریق داده های ماهواره ای
پایش نمونه ای از بیماری های عفونی

بیماری مالاریا
مالاریا یکی از مهمترین بیماری های عفونی مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری است که سالانه میلیون ها انسان را در جهان مبتلا می کند و همچنان یکی از مهم ترین مشکلات بهداشتی در بیش از 90 کشور جهان است. با نیش پشه آنوفل، بیماری شروع می شود و از این طریق انگل بیماری وارد بدن انسان شده و سلول های کبدی را پاره و وارد خون می شود و گلبول های قرمز خون را پر از این انگل شده و بدین ترتیب انسان را آلوده می کند. دمای محیط، عامل مهمی در انتشار مالاریاست، زیرا در هوای گرم انگل‌هایی (پلاسمودیوم ) که وارد بدن پشه آنوفل می‌شوند، سریعا تولید مثل کرده و آماده سرایت به افراد سالم می‌شوند، اما در هوای خنک مدت زیادی تولید مثل انگل در بدن پشه به طول می‌انجامد و در این مدت طولانی بسیاری از پشه‌ها که عمر کوتاهی دارند، از بین می‌روند و چرخه انتقال بیماری مالاریا قطع می‌شود. از آن جا که شرایط محیطی و اقلیمی نقش مهمی در طول دوره فعالیت و تکثیر پشه آنوفل ایفا می کند، بنابراین می توان با تصاویر ماهواره ای میزان پوشش گیاهی، فاصله از آب های راکد، فاصله تا پوشش گیاهی، تراکم جمعیت، رطوبت خاک، دما، ارتفاع مناطق مورد نظر را مشخص کرده و شیوع بیماری مالاریا را بررسی و مدل سازی نمود. با وجود اینکه بیماری مالاریا در اکثر مناطق کنترل و ریشه کن شده است، پهنه بندی ریسک اقلیم شیوع بیماری مالاریا که توسط محققین بهداشت و سلامت ایران انجام گرفته، نشان داده است که نواحی جنوبی کشور شامل استان های هرمزگان، بوشهر، خوزستان و نواحی جنوبی سیستان و بلوچستان مانند چابهار و نیک شهر، شیوع دارد.
شکل (2) : نقشه جهانی شیوع بیماری مالاریا در سال 2019 که توسط سازمان بهداشت جهانی تهیه شده است. شیوع بیماری مالاریا بیشتر در 64 عرض شمالی و 32 عرض جنوبی کره زمین رخ می دهد.
شکل (3) : نقشه میزان شیوع بیماری مالاریا در برخی از کشورهای آسیا از جمله ایران (2017-2010) گزارش سازمان بهداشت جهانی WHO  سال 2018
سالک
سالک (لیشمانیوز جلدی و احشایی) لیشمانیوز بیماری انگلی است که به وسیله نیش پشه خاکی ماده به انسان انتقال می یابد و دو نوع اصلی لیشمانیای جلدی و احشائی دارد. این بیماری در اغلب نقاط جهان به ویژه در کشورهای توسعه نیافته یا در حال توسعه شیوع دارد. کانون های شناخته شده جهانی این بیماری تقریبا در 42-28 درجه عرض شمالی قرار دارد که شرایط جغرافیایی و آب و هوایی آن برای رشد جوندگان و تکثیر پشه ها یی که می توانند بیماری را منتقل کند، بسیار مناسب است.
شیوع آن در استان های ایران مانند فارس، اصفهان، یزد، کرمان و خوزستان بیشتر است. علاوه بر تاثیر مسائل اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بر بروز این بیماری، شرایط زیست محیطی نیز بسیار موثر است. با استفاده از ابزارهای سنجش از دور و تصاویر ماهواره ای، می توان میزان پوشش گیاهی آن منطقه را از طریق مدل شاخص پوشش گیاهی (NDVI) بدست آورد و همچنین شاخص های میانگین بارش، مخازن آب های راکد، میزان رطوبت را مشخص و همراه با اطلاعات مراکز بهداشتی، بیماری را پایش و میزان شیوع آن را برآورد نمود. تحقیقات انجام شده در مناطق مستعد این بیماری، حاکی از آن است که بیشترین میزان شیوع بیماری سالک جلدی بر در مناطقی با پائین ترین میزان پوشش گیاهی، متمرکز بوده است.
شکل (4) : نقشه جهانی مناطق شیوع بیماری سالک جلدی
شکل (5) : نقشه جهانی مناطق شیوع بیماری سالک احشایی
مننژیت
مننژیت بیماری عفونی است که براثر التهاب پوشش اطراف مغز و نخاع براثر ویروس، باکتری و قارچ، بروز کرده و از میزان مرگ و میر بالایی برخوردار است. از آنجا که زمان ابتلا به آن اغلب در دوران کودکی است، نه تنها عوارض آن و معلولیت های ناشی از آن تا سال های متمادی فرد مبتلا را درگیر می کند، ‌بلکه عواقب اقتصادی و اجتماعی نامطلوب آن جامعه را نیز متاثر می کند،‌ بنابراین نیاز به پایش و مدیریت دارد تا مرگ و میر و عواقب آن به حداقل برسد. وقوع گرد و غبار که ترکیبی از ذرات ریز همراه با بسیاری از آلاینده ها می باشد، علاوه بر بروز بیماری های قلبی و تنفسی می تواند، ابتلا به بیماری های عفونی از جمله مننژیت را بدنبال داشته باشد. داده های ماهواره ای می تواند به پایش و شناسایی کانون های گردو غبار و آلوده بما کمک کند. در برخی از کشورهای جهان از جمله آفریقا توانسته اند با استفاده از داده های ماهواره ای و رد یابی طوفان های گردو غباری و ذرات معلق حاوی قارچ های موجود در خاک، این بیماری را پایش کنند. برای جلوگیری از شکل گیری این کانون های آلوده، می توان از روش های مختلف از جمله روش های بیولوژیکی و کاشت گیاهان و بسیاری از روش های علمی دیگر، استفاده نمود.
 
شکل (6) : نقشه جهانی شیوع بیماری مننژیت
وبا
وبا بیماری عفونی است که از طریق آب و غذای آلوده، انسان را مبتلا می کند. امروزه، یکی از مشکلات مهم جهان به‌ خصوص ایران بحران آب بوده و اکثر آب های طبیعی در معرض آلودگی قرار گرفته اند، به ویژه در زمان وقوع سیلاب و بالا آمدن فاضلاب ها، آب ها بشدت آلوده می گردند. برای رفع مشکلات بهداشتی مرتبط با آب باید بطور مرتب کیفیت آب ها پایش شوند. داده های ماهواره ای این امکان را در اختیار ما می گذارد که آب ها را پایش نماییم. بدین ترتیب که رفتار طیفی (ویژگیهای طیفی آب تمیز و عاری از املاح و رسوبات با آب دارای ناخالصی متفاوت است و بر اساس غلظت و نوع و ترکیبات، بازتابشهای مختلفی دارد.) بدنه ها آبی را مشخص کرده و شاخص های کیفیتی چون کدورت رسوبات معلق مواد آلی و محلول، غلظت کلروفیل- aپدیده یوتیریفیکاسیون، دما، میزان جذب و پراکندگی نور را بدست آورد و در نهایت کیفیت آب رودخانه ها،‌ دریاچه ها، دریاها و تالاب ها را مورد بررسی قرار داد. این روش بسیار مقرون به صرفه تر از روش های معمول دیگر است و در مدت زمانی کوتاهتری انجام می شود، به ویژه در زمانیکه نیاز به داشتن اطلاعات از چند حوضه آبی و پایش پارامترهای مختلف می باشد.
شکل (7) : نقشه جهانی پراکندگی اپیدمی بیماری وبا

پایش نمونه ای از بیماری های غیر عفونی
سرطان
میزان بروز سرطان در کشورهای مختلف، متفاوت است. به عبارت دیگر فارغ از موضوع ژنتیک و وراثت، شیوه زندگی، عوامل محیطی هر کشور می تواند افراد ساکن آن منطقه را مستعد ابتلا به این بیماری نماید. بطوریکه میزان بروز این بیماری در افرادی که از کشوری به  کشور دیگر مهاجرت می‌کنند، تغییر می کند. ساختار ژنتیکی هر فرد در روند زندگی، در مواجهه دایمی مداوم با عوامل محیطی مانند مواجهه ‌های شغلی، آلودگی هوا، نور خورشید، خاک آلوده (استفاده از کودهای شیمیایی برای بازده بیشتر محصول)، ‌آب آلوده، اشعه رادیواکتیو و... است. این عوامل ممکن است منجر به تغییرات ژنتیکی و بر هم زدن تعادل و توازن در روند عادی رشد سلول ‌ها شوند.
برای پایش بسیاری از عوامل موثر در بروز این بیماری می توان از داده های ماهواره ای استفاده نموده و علت شیوع بالای این بیماری را در برخی از مناطق بررسی نمود. به عنوان مثال محققین، منطقه ای در اصفهان را برای یافتن علل شیوع بیماری سرطان ریه بررسی نموده و متوجه شدند که خاک آن منطقه حاوی مقدار زیادی آرسینیک است. آن ها با استفاده  از داده های ماهواره ای، پراگندگی این ماده را از طریق امضای طیفی آن در خاک، معین نمودند. طی تحقیقات انجام شده مشخص گردید که خاک آنجا به علت فعالیت های کشاورزی، آلودگی اکوسیستم آبی (ورود پساب و علف کش های آلی)، حشره کش ها، سموم گیاهی، ضایعات حاصل از صنایع، آلوده گردیده و این آلودگی وارد چرخه آب شرب و چرخه غذایی انسان شده است و در نهایت باعث بروز این بیماری گردیده است.
 شکل (8) : نقشه پراکندگی بیماری سرطان در جهان
بیماری های روانی

در حال حاضر انسان بیشترین سهم را در روند تشدید تغییرات اقلیمی، توسعه شهرنشینی، آلودگی هوا دارد. توسعه شهرها همراه با توسعه فعالیت های صنعتی و مصرف بی رویه سوخت های فسیلی به شدت آلودگی ها را افزایش داده است و باعث ایجاد تغییر در ترکیب گازهای موثر در حیات موجودات زمین شده است که عواقب آن بروز انواع بیماری ها بوده است. تغییرات اقلیمی و گرمایش زمین تاثیر زیادی در خلق و خوی انسان دارد. پیش بینی شده است که دمای هوای جهان در طول قرن حاضر به طور متوسط بین یک تا 6 درجه سلسیوس افزایش خواهد یافت. بررسی ها، نشان داده است که وقایع آب و هوایی شدید از جمله خشکسالی، سیلاب، گردباد و طوفان و... می تواند به پریشانی حسی انسان منجر شود که می تواند افسردگی و اختلالات تنش زای را در پی داشته باشد. براساس مطالعات هیات بین دولتی تغییرات جهانی آب و هوای سازمان ملل، با ارزیابی علل پیامد های گرمایش زمین، پیش بینی شده است که تغییرات آب و هوایی تا سال 2050 میلادی 200 میلیون آواره زیست محیطی بر جای خواهد گذاشت. این آوارگی می تواند بر جسم و روح انسان اثر بگذارد. در واقع تغییرات جهانی آب و هوا می‌تواند منابع طبیعی را به انتها برساند، متکی بودن به منابع زمین را برای مردم دشوار سازد و موجودی غذای جهانی را مختل کرده و زندگی را برای مردم دشوار خواهد کرد.
تمام عواملی که می تواند بر تغییرات آب و هوایی اثر بگذارد قابل پایش با داده های ماهواره ای است.
شکل (9) : نقشه جهانی تغییرات دمای زمین (‌1 ژانویه الی 31 دسامبر 2018)

کلیدواژه ها: پایش ماهواره ای بیماری | تصاویر ماهواره ای | سازمان فضایی ایران | سنجش از دور | مقطع کاربرد | پایش بیماری | کاربرد سنجش از دور | مدرسه سنجش از دور |



CAPTCHA

دفعات مشاهده: 434 بار   |   دفعات چاپ: 5 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر