کمیته استفاده صلح‌آمیز از فضای ماورای جو سازمان ملل متحد

 | تاریخ ارسال: ۱۳۹۸/۵/۱۳ | 
کمیته استفاده صلح‌آمیز از فضای ماورای جو  سازمان ملل متحد ( (COPUOS

تاریخچه:
حضور سازمان ملل متحد در فعالیتهای فضایی به همان روزهای آغازین عصر فضا یعنی از هنگامیکه اولین ماهواره ساخت بشر در سال ۱۹۵۷ به مدار زمین رسید، برمیگردد. هدف این سازمان، استفاده از فضا برای اهداف صلح‌آمیز بوده است. در ادامه فعالیتهای کاوشی فضایی که در دهه‌ی شصت میلادی گسترش چشم‌گیری داشت، و همزمان با دوران جنگ سرد نیز بود، نگرانی فزاینده‌ای در جامعه بین‌المللی در خصوص آنکه ممکن است فضا به آوردگاه نوینی برای رقابت شدید میان ابرقدرتها تبدیل گردد و یا آنکه توسط تعداد معدودی از کشورهای دارای فناوری فضایی مورد بهره‌برداری قرار گیرد.
در سال ۱۹۵۸، مدت کوتاهی پس از پرتاب اولین ماهواره به فضا، مجمع عمومی سازمان ملل متحد، از طریق قطعنامه ۱۳۴۸، «کمیته ویژه استفاده صلح‌آمیز از فضای ماورای جو(کوپوس)» را که متشکل از ۱۸ عضو بود(از جمله ایران)، تشکیل داد تا فعالیت­ها و منابع سازمان ملل، سازمان­های تخصصی و دیگر نهادهای بین‌المللی مرتبط با استفاده صلح‌آمیز از فضای ماورای جو، را مدنظر قرار دهد و همکاری­های بین‌المللی را در حوزه فضایی تسهیل نماید.
در سال ۱۹۵۹،‌ مجمع عمومی سازمان ملل متحد، کمیته ویژه کوپوس را تبدیل به یک کمیته دائمی کرد که در آن هنگام تعداد اعضای آن به ۲۴ دولت رسیده بود و از آن زمان بود، که کوپوس به عنوان کانون اصلی همکاریهای بین‌المللی در کاوش و بهره‌برداری از فضای ماورای جو در نظر گرفته شد و روابط نزدیکی را با سازمانهای دولتی و غیردولتی مرتبط با فعالیتهای فضایی داشته ایجاد نمود. همچنین دو زیرکمیته، برای اجرای وظایفی که به کوپوس محول شده بود، تحت عناوین زیرکمیته علمی و فنی و زیرکمیته حقوقی ایجاد گردید تا به موضوعات پیچیده‌ و گوناگونی که در طول دوران توسعه فناوری فضایی بوجود می‌آید، رسیدگی نمایند. این دو زیرکمیته اولین جلسه خود را در سال ۱۹۶۲ در ژنو برگزار نمودند و پس از آن هر ساله(در ماه ژوئن) به طور منظم در شهر وین اتریش جلسه برگزار مینماید و مسائل فعلی و آینده مرتبط با فعالیت در فضای ماورای جو را به بحث میگذارند. تا کنون(۲۰۱۹) ۶۲ نشست اصلی، پنجاه وهشت نشست زیر کمیته حقوقی و پنجاه و شش نشست زیر کمیته علمی- فنی برگزار گردیده است.

اهداف:
  • مطالعه همکاری­های بین‌المللی در استفاده صلح‌آمیز از فضای ماورای جو؛
  • بررسی فعالیت­های مرتبط با فضای ماورای جو در درون نظام سازمان ملل متحد؛
  •    ترغیب اعضای جامعه بین‌المللی به پیشبرد برنامه‌های پژوهشی در فضای ماورای جو؛
  •    بررسی مسائل حقوقی منبعث از کاوش در فضای ماورای جو.

موضوعات:
  • حفظ فضای ماورای جو برای اهداف صلح‌آمیز؛
  • امنیت عملیات در مدار، زباله‌های فضایی؛
  • اقلیم فضایی؛
  • خطرات سیارکها؛
  • استفاده ایمن از انرژی هسته‌ای در فضای ماورای جو؛
  • تغییرات اقلیمی؛
  • مدیریت آب؛
  • سامانه ماهواره‌ای ناوبری جهانی؛
  • مسائل مرتبط با حقوق فضا و قوانین ملی فضایی.
اعضای کوپوس را دولت­ها تشکیل می­دهند که تعداد اعضای آن از سال ۱۹۵۹ به طور مداوم افزایش یافته است  و در حال حاضر ( ۲۰۱۹) اعضای آن به ۹۲ دولت رسیده است و کوپوس را به یکی از بزرگترین کمیته‌های سازمان ملل متحد تبدیل کرده است(۵ کشور دیگر نیز اقدامات لازم برای عضویت در کوپوس را به عمل آورده اند که در سال آینده به جمع کشورهای عضو کوپوس اضافه خواهند شد). همچنین علاوه بر دولت­ها، تعدادی از سازمانهای بین‌المللی دولتی و غیردولتی، به عنوان ناظر در کوپوس و زیرکمیته‌های آن حضور دارند. علاوه بر موارد بالا، برخی موسسات و کانون­های تفکر نیز به صورت ناظر در جلسات کوپوس شرکت می­کنند. همچنین دفتر امور فضای ماورای جو سازمان ملل «UNOOSA» خدمات دبیرخانه‌ای را به کوپوس و زیرکمیته‌های آن ارائه مینماید.

زیرکمیته علمی و فنی:
زیرکمیته علمی و فنی، هر ساله به مدت دو هفته جلسات خود را (در ماه فوریه)برگزار می­نماید و مسائل مرتبط با جنبه‌های علمی و فنی فعالیت­های فضایی را به بحث می­گذارد. اهم موضوعاتی که در کمیته علمی و فنی به بحث گذاشته میشود، شامل این موارد می­گردد:
  • هواشناسی فضایی؛
  • اشیاء‌ نزدیک زمین؛
  • استفاده از فناوری فضایی برای توسعه اجتماعی و اقتصادی؛
  • مدیریت بلایای طبیعی؛
  • سامانه ماهواره‌ای ناوبری جهانی؛
  • پایداری بلندمدت فعالیت­های فضایی.

زیرکمیته حقوقی:
زیرکمیته حقوقی، هر ساله به مدت دو هفته جلسات خود را (در ماه آوریل) برگزار می­نماید و مسائل حقوقی مرتبط با کاوش و بهره‌برداری از فضای ماورای جو را به بحث می­گذارد. اهم موضوعاتی که در کمیته حقوقی به بحث گذاشته میشود، شامل این موارد می­گردد:
  • وضعیت و اِعمال پنج معاهده سازمان ملل مرتبط با حقوق فضا؛
  • تعریف و تحدید حدود فضای ماورای جو؛
  • قانون ملی فضایی؛
  • سازوکار حقوقی مرتبط با کاهش زباله‌های فضایی؛
  • سازوکار بین‌المللی برای همکاری در کاوش و بهره‌برداری صلح‌آمیز از فضای ماورای جو.
 
دفتر کار کوپوس:
دفتر کمیته، پنج نهاد را شامل می­گردد:
  • رئیس؛
  • معاون اول رئیس؛
  • معاون دوم رئیس/گزارشگر کمیته؛
  • رئیس زیرکمیته علمی و فنی؛
  • رئیس زیرکمیته حقوقی.
این پنج نهاد برای یک دوره دو ساله برقرار می­باشند و اعضای آن از میان گروه‌های مناطق پنجگانه انتخاب می­گردند؛ که عبارتند از گروه آفریقایی، گروه آسیا- اقیانوسیه، دول اروپای شرقی، دول آمریکای لاتین و حوزه کارائیب، دول اروپای غربی و سایر دولت­ها.



CAPTCHA
دفعات مشاهده: 198 بار   |   دفعات چاپ: 4 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر