• یکشنبه ۲۶ آبان ۱۳۹۸
  • |

آمار سایت

  • تمام بازديد‌ها: 1632341 بازدید
  • بازديد 24 ساعت قبل: 16260 بازدید
  • مهمانان حاضر در زیرپورتال: 5 کاربر
  • کاربران حاضر در زیرپورتال:0 کاربر

ورود به سایت

پایش ماهواره ای بازه نوزده ساله جنگل های حوضه گرگانرود و بررسی تاثیر پوشش جنگلی در جلوگیری از سیلاب

استان گلستان با مساحت تقریبی 20438 کیلومتر مربع درشمال شرق کشور و در حاشیه دریای خزر واقع شده است. این استان دارای پنج حوضه آبریز از جمله حوضه‌های آبریز اترک سفلی، گرگانرود، قره‌سو، شرق خلیج گرگان و نکارود علیا می باشد. بیش از 90 درصد مناطق کوهستانی استان در حوضه گرگانرود و قره سو به وسعت 13021 کیلومتر مربع واقع است. جنگل های این استان نیز از گلیداغ در غرب تا گلوگاه در شرق امتداد یافته است. این حوضه از نظر موفولوژیکی دو قلمرو جلگه ایی و کوهستانی را شامل می شود و شیب آن از ارتفاعات به سوی جلگه و  شرق سواحل دریای مازندران، کاهش می یابد. دشت مسطح سیلابی که در کنار بستر اصلی رودخانه گرگانرود وجود دارد به طور دوره ای دچار سیل می شود.
با توجه به اقلیم خشک و نیمه خشک و گستردگی اراضی مستعد در مناطق میانی و شمالی استان گلستان و  به دلیل تعدد رودخانه ها و تمرکز روستاها در حاشیه آن که عموما به دلیل نیاز به آب در این مناطق استقرار یافته اند، این منطقه صدمات بیشتری در هنگام  وقوع سیلاب متحمل می گردد. پارامترهای مختلفی در رخداد وقوع سیل موثر است که یکی از مهمترین آنها فقر پوشش گیاهی و از بین بردن جنگل ها و مراتع طبیعی در بالادست حوضه است، علاوه بر آن می توان به چرای بی رویه، تغییر کاربری اراضی، شدت بارش ها، عدم رعایت حریم رودخانه ها و ساخت و ساز در بستر آن، تغییرات شرایط آب و هوایی و...نیز اشاره کرد. بطور کلی سیل های ده ساله اخیر گلستان دراثر برهم خوردن توازن طبیعت صورت گرفته است. بطوریکه میزان فرسایش، به علت کاهش پوشش گیاهی انبوه از غرب به شرق و تغییرات کاربری اراضی شیبدار در مناطق حساس افزایش داشته است.
اولین سیلاب در این منطقه در دهه 1350 رخ داد و خسارات فایل توجهی در استان گلستان برجای گذاشت و 20 سال بعد از آن در اردیبهشت 1370 شاهد وقوع سیل دیگری بود. ولی از سال 1380 وقوع سیل در استان گلستان تشدید گردیده، بطوریکه وسعت تخریبی سیل بیستم مرداد سال 80 در شرق گلستان حدود 5 هزار کیلومتر را در برگرفت و طبق اعلام سازمان ملل در اوت سال 2001 این سیل در آن سال، رتبه یک تلفات انسانی سیل در جهان را به خود اختصاص داد. بعد از آن در مرداد ماه سال 81، خرداد 82 و تیرماه 83 و دی ماه 84 در حوضه آبریز گرگانرود مجددا شاهد وقوع سیل بوده و همچنان در  سال های بعد نیز تکرار گردید (براساس آمار از سال ۷۰ تا ۹۵ بیش از ۱۲۰ فقره سیل بزرگ و کوچک در استان گلستان رخ داده است). همچنین در مرداد 96 و اسفند 97 نیز سیل این حوضه را درگیر کرده است.
بر اساس داده های تصاویر ماهواره ای لندست در سال 29/04/1379 (20/07/2000)، مساحت پوشش جنگلی در حوضه گرگانرود و حوضه قره سو  حدود 345761.31 هکتار بوده است ولی طی 19 سال، در سال 16/01/1398 (05/04/2019) به حدود 340131.39 هکتار رسیده است. بطوریکه 56299200 متر مربع از پوشش جنگلی از بین رفته است که اگر با ابعاد یک زمین فوتبال مقایسه شود حدود 7506 زمین فوتبال، جنگل تخریب شده است.
موزائیک تصاویر ماهواره ای حوضه گرگانرود و قره سو (لندست)  29/04/1379 (20/07/2000)
•••
موزائیک تصاویر ماهواره ای حوضه گرگانرود و قره سو 16/01/1398 (05/04/2019) ماهواره سنتینل 2

وجود پوشش گیاهی و به ویژه درختان جنگلی در یک حوضه  سرعت جریان های سطحی را کاهش می دهد و سبب نفوذ بیشتر آب به داخل خاک می شوند که می تواند تاثیر قابل ملاحظه ای بر کاهش سیلاب ها داشته باشد. به همین دلیل بسیاری از متخصصین آبخیزداری معتقدند که میزان رواناب های تولید شده در اراضی جنگلی به دلیل تاثیر پوشش گیاهی بسیار کمتر از سایر کاربری ها است. متاسفانه طی سال های اخیر شاهد تخریب جنگل های بالادست این منطقه بوده و بسیاری از مناطق تغییر کاربری داده شده است. بدین ترتیب عملکرد طبیعی جنگل به عنوان سدی طبیعی در برابر سیل نادیده گرفته شده است. جنگل ها سیستم های طبیعی هستند که قادرند رفتارهای کیفی و کمی منابع اب را تنظیم کنند. علاوه براین نباید در سیلاب دشت ها، تاسیسات، سازه ها و ساختمان سازی انجام شود و باید از دست اندازی به حریم آنها جلوگیری گردد.
برای اطلاعات بیشتر به بخش پایش های ماهواره ای پدیده های محیط زیست مراجعه نمائید.

کلیدواژه ها: تخریب جنگل | سنتینل | قره سو | جنگل های گرگان رود | سنجش از دور | گرگانرود | سازمان فضایی ایران | لندست |



CAPTCHA

دفعات مشاهده: 451 بار   |   دفعات چاپ: 12 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر