آزمایشگاه ملی سنجش از دور مرکز فضائی ماهدشت

مقدمه
امروزه تکنولوژی سنجش از دور، امکان جمع آوری اطلاعات کمی و کیفی دقیق و قابل اعتماد از سطح زمین را با قابلیت تفکیک مکانی، طیفی، رادیومتریک و زمانی بسیار بالا فراهم کرده است. تصاویر سنجنده های فضایی با ارائه اطلاعات بسیار متنوع از پدیده های مختلف جغرافیایی، ابزاری بسیار سودمند جهت مدیریت منابع زمینی، مدیریت بحران، هواشناسی، برنامه ریزی های کلان، محیط زیست و... ارائه می نمایند. استخراج اطلاعات قابل اعتماد از تصاویر فضایی، مستلزم آگاهی و دانش دقیق از شرایط فیزیکی حاکم بر سنجنده و نحوه ایجاد تصاویر حاصل می باشد. این امر جهت ایجاد شرایط لازم در تفسیر منطقی و صحیح اطلاعات اخذ شده توسط سنجنده، نقش کلیدی در بهره برداری از اطلاعات سنجش از دور ایفا می کند.

در راستای تامین زیر ساخت های لازم جهت نیل به اهداف فوق، سازمان فضائی ایران طرح احداث، تجهیز و توسعه آزمایشگاه های سنجش از دور را در دستور کار خود قرار داده است. آزمایشگاه سنجش از دور از زیرساخت های اصلی توسعه سنجش از دور در کشور می باشد. احداث، تجهیز و توسعه آزمایشگاه های سنجش از دور مستلزم صرف هزینه های مالی سنگین بوده ولی به مراتب دستاوردهای علمی و فنی فراوانی بهمراه خواهد داشت.
برای این منظور سازمان فضایی ایران در اواخر سال 1386 پروژه ای جهت احداث آزمایشگاه ها و ایستگاه های سنجش از دور را آغاز نمود. در این راستا ابتدا با تقسیم بندی فعالیت های بنیادین و کلیدی سنجش از دور، سازمان در قالب 9 آزمایشگاه مختلف، تجزیه و تحلیل، طراحی، تعیین زیرساخت های لازم و خرید تجهیزات برای این آزمایشگاه ها در برنامه کار قرار گرفت که پس از بررسی ها و مطالعات امکان سنجی شرایط موجود، تعداد فوق به شش آزمایشگاه مجزا بشرح زیر تقلیل یافت :

  1. آزمایشگاه محیطی (طیف سنجی و رادیومتری)
  2. آزمایشگاه کالیبراسیون سنجنده های فضایی
  3. آزمایشگاه جو و تجهیزات جوی
  4. آزمایشگاه ژئودزی فضایی
  5. آزمایشگاه سنجش از دور مایکرویو
  6. آزمایشگاه لیدار

بر اساس مطالعات انجام شده مناسبترین مکان برای احداث آزمایشگاه، مرکز فضایی البرز واقع در ماهدشت کرج برگزیده شد. مرکز فضایی البرز نزدیک به چهار دهه پیش به عنوان سایت اخذ و ایستگاه دریافت ماهواره ای از نخستین ماهواره تجاری سنجش از دور، لندست، زیر پوشش طرح بهره برداری از ماهواره در سازمان برنامه و بودجه وقت راه اندازی شد. این مرکز در طی چند دهه به مکانی برای اخذ و دریافت و پردازش دادهای ماهواره های سنجش از دور مختلف، فعالیتهای مخابراتی، آرشیو دادها و اخیرا  استقرار سیستم پایش زمین از فضا و تاسیس آزمایشگاه ملی سنجش از دور در آمده است.
عملیات اجرایی احداث آزمایشگاه شامل عملیات ساختمانی، خرید تجهیزات مطابق با اولویت بندی، ایجاد شرایط محیطی مورد نیاز جهت استقرار، نصب و استقرار، تست، آموزش و بهره برداری بود. عملیات ساختمانی آزمایشگاه از مهرماه سال 1391 در محوطه ای به وسعت 2844 متر مربع آغاز گردید که 906 متر مربع آن به مساحت کل آزمایشگاه ها  و 1938 متر مربع  نیز جهت فضای اداری، سرویس های خدماتی، عمومی و تاسیسات ساختمانی اختصاص داده شده است. از بخش های مهم ساختمان آزمایشگاه اتاق تمیز می باشد.

AWT IMAGE

در حال حاضر سه آزمایشگاه از مجموعه آزمایشگاه های پیش بینی شده به شرح زیر به مرحله عملیاتی رسیده است و مابقی در برنامه توسعه آتی تجهیز  خواهد شد:

  • آزمایشگاه محیطی (طیف سنجی و رادیومتری)
  • آزمایشگاه کالیبراسیون سنجنده های فضایی در محدوده نور مرئی و حرارتی
  • آزمایشگاه جو و تجهیزات جوی   

آزمایشگاه محیطی  
آزمایشگاه محیطی، با هدف انجام مشاهدات طیف سنجی و رادیومتری از عوارض و پدیده های مختلف، به عنوان زیرساخت اصلی در استخراج اطلاعات کیفی معنی دار از تصاویر ماهواره ای، نقشی محوری در بهره برداری عملی از داده های سنجش از دور ایفا می کند. مهمترین هدف آزمایشگاه محیطی را می توان انجام تحقیقات طیف سنجی میدانی و آزمایشگاهی جهت تعیین رفتار طیفی مواد خالص و مرکب عنوان نمود.
درحال حاضر، کتابخانه های طیفی مورد استفاده به این منظور، کتابخانه های تولید شده توسط سایر کشورها با شرایط جغرافیایی و آب و هوایی مختلف می باشند که لزوماً با رفتار طیفی پدیده ها در کشور ما، انطباق کافی را دارا نبوده و از صحت و اعتبار لازم در مطالعات بومی برخوردار نمی باشند. بنابراین، تهیه کتابخانه های طیفی بومی، از جمله دیگر وظایف و اهداف کلیدی آزمایشگاه محیطی است.

آزمایشگاه کالیبراسیون
آزمایشگاه کالیبراسیون سنجنده های فضایی از دیگر آزمایشگاه مورد بهره برداری می باشد. کالیبراسیون یک سنجنده هوایی یا فضایی عبارتست از روند تفسیر کمی خروجی حاصل از آن سنجنده به نحوی که بتوان پاسخ سنجنده را با ویژگی های فیزیک سطح مورد تصویر برداری مرتبط نمود. به عبارتی صحت هندسه تصاویر مدیون کالیبراسیون صحیح آن می باشد. بنابراین کالیبراسیون سنجنده های فضایی نقش کلیدی در بهره برداری عملی از اطلاعات اخذ شده توسط این سنجنده ها ایفا می کنند.

آزمایشگاه جو
هدف آزمایشگاه جو و تجهیزات جوی در کل خنثی نمودن اثرات جو بر روی امواج الکترومغناطیسی است که می توان ماموریت عمده آن را در مطالعه ساختار جو و اثرات آن بر روی داده های سنجش از دور  و اصلاح آنها و همچنین تعریف مدل های استاندارد برای نواحی مختلف در فصول مختلف خلاصه نمود.
با نصب و استقرار و در دسترس بودن آزمایشگاه ملی سنجش از دور مراکز دانشگاهی و پژوهشی و همچنین سازمان ها و نهادهایی که در ارتباط  با فناوری و توسعه کاربردهای سنجش از دور در سطح کشور کار می کنند می توانند از امکانات این آزمایشگاه استفاده نمایند. این آزمایشگاه همچنین امکان همکاری دو جانبه، منطقه ای و بین المللی با سایر کشورهای علاقه مند و آماده همکاری را نیز دارد.

AWT IMAGE


دفعات مشاهده: 1880 بار   |   دفعات چاپ: 139 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر