سازمان همکاری فضایی آسیا – اقیانوسیه (اپسکو)

AWT IMAGE

سازمان همکاری فضایی آسیا – اقیانوسیه
Asia - Pacific Space Cooperation Organization

سازمان همکاری فضایی آسیا – اقیانوسیه (APSCO) یکی از مهمترین سازمان های بین‌المللی در حوزه فناوری فضایی در منطقه آسیا-اقیانوسیه می‌باشد و ج.ا.ایران در حوزه فناوری فضایی از بیشترین همکاری با این سازمان برخوردار است. شایان ذکر است که اپسکو یک سازمان بین‌الدولی فضایی مشابه سازمان فضایی اروپا (ESA) است که بین دولت های اروپایی تشکیل شده و انجام پروژه‌های فضایی مشترک را تعریف، هدایت و راهبری می‌نماید. در حال حاضر سازمان همکاری فضایی آسیا- اقیانوسیه عضو ناظر کمیته استفاده‌ صلح‌آمیز از فضای ماوراء جو  سازمان ملل متحد و عضو ناظر کمیته بین المللی سیستم های ماهواره ناوبری (ICG) است.
سازمان همکاری فضایی آسیا و اقیانوسیه در سال 2009 به‌طور رسمی آغاز به‌کار نموده است. مقر این سازمان در پکن- جمهوری خلق چین است و دارای نه عضو، شامل بنگلادش، ترکیه، تایلند، پرو، پاکستان، ج.ا.ایران، جمهوری خلق چین، اندونزی و مغولستان است که کشور جمهوری اسلامی ایران یکی از بنیانگذاران اصلی آن محسوب می‌شود.
اپسکو سازمانی مستقل و بین‌الدولی است که بمنظور توسعه همکاری های چندجانبه میان کشورهای عضو در حوزه فناوری های فضا و کاربردهای آن و نیز آموزش و ظرفیت‌سازی در این زمینه بر پایه اصل استفاده صلح‌آمیز از فضای ماوراء جو ایجاد شده است. اپسکو پیشرفت کشورهای عضو در حوزه فضا را منوط به همکاری مشترک بین آنها می‌داند.

دستیابی به فناوری فضایی به دلیل گستردگی، در توان یک کشور به تنهایی نیست و به‌لحاظ سطح تکنولوژی و میزان سرمایه‌گذاری مورد نیاز، مطلوبتر آن است که کشورها با سرمایه‌گذاری مشترک دور هم جمع شوند و پروژه‌های مشترکی را تعریف کنند. مالکیت در فضا وجود ندارد و کشورها برای دستیابی به فناوری های حوزه فضا و با تأکید بر منافع ملی باید دور هم جمع شوند. اپسکو بدین منظور تأسیس شده تا کشورها از ظرفیت و تجارب یکدیگر استفاده نموده و با سرمایه‌گذاری مشترک، پروژه‌های  مناسب را انجام دهند.

انتقال تجربیات کشورهای عضو اپسکو برای توسعه پایدار در حوزه فناوری فضایی و تعریف فعالیت های مشترک از راهبردهای کلی اپسکو برای استفاده از ظرفیت کشورها در حوزه فضا محسوب می‌شود. این سازمان به‌منظور ارتقاء توان فنی و همچنین بهره‌برداری کاربردی از فناوری فضایی، پروژه‌های متعددی را آغاز کرده و با ایجاد شبکه همکاری بین کشورها تلاش دارد  تا به انتقال فناوری و دانش فنی در قالب انجام پروژه‌های مشترک بپردازد.

تاریخچه مختصر ایجاد اپسکو

  • درسال 1994، توافقنامه توسعه  (SMMS) میان شش کشور چین، ج.ا.ایران، مغولستان، پاکستان، کره جنوبی و تایلند در بانکوک – تایلند به امضاء رسید.
  • درسال 2003، نه (9) کشور حوزه آسیا- اقیانوسیه در جلسه گروه نگارش پیش‌نویس کنوانسیون اپسکو در پکن شرکت کردند.
  • در 28 اکتبر سال 2005،  مراسم امضاء کنوانسیون اپسکو در پکن با حضور هشت کشور بنگلادش، چین، اندونزی، ج.ا.ایران، مغولستان، پاکستان، پرو و تایلند برگزار گردید.
  • دراول ژوئن سال 2006 ، نماینده دولت ترکیه نیز کنوانسیون اپسکو را امضاء کرد که بدین ترتیب مجموعاً نه (9) کشور به اپسکو پیوستند.

مراحل تصویب کنوانسیون سازمان  همکاری فضایی آسیا – اقیانوسیه در ج.ا.ایران

  • تصویب در مجلس شورای اسلامی 27/04/1385      
  • تأئید شورای نگهبان 28/04/1385  
  • تاریخ ابلاغ ریاست محترم جمهور ایران 15/05/1385    

نقش اپسکو در توسعه فضایی کشورهای عضو و در جهان

اپسکو از آغاز فعالیت خود تاکنون با هدف انتقال تجربه و دانش فنی در سطوح  مختلف، با برگزاری کارگاه های تخصصی و دوره‌های آموزشی کوتاه‌مدت و نیز برگزاری دوره‌های تحصیلی کارشناسی ارشد و دکترا برای کارشناسان کشورهای عضو گام مؤثری در ظرفیت سازی و توسعه منابع انسانی متخصص کشورهای عضو برداشته است.

اپسکو همچنین با برگزاری هم‌اندیشی وسمپوزیوم های بین‌المللی با موضوعات زیر به توسعه حوزه فناوری فضا در سطح منطقه و نیز جهان کمک کرده است:.

  1. همکاری های فضایی در حوزه آسیا- اقیانوسیه
  2. امینت غذا و پایش محصولات کشاورزی از طریق فناوری فضا و کاربردهای آن  
  3. پایش بلایای طبیعی و هشدار زودهنگام با استفاده از فناوری فضایی (با همکاری سازمان ملل متحد)  
  4. فناوری ماهواره‌های مخابراتی و کاربردهای آن   
  5. سنجش از دور ماهواره‌ای و سیستم اطلاعات جغرافیایی در حوزه آسیا-اقیانوسیه
  6. فناوری سیستم ماهواره‌ای ناوبری بین المللی(GNSS) و کاربردهای آن   
  7. هم‌اندیشی حقوق و سیاستگذاری فضا  
  8. پزشکی از راه دور در منطقه آسیا و اقیانوسیه  

ضمناً اپسکو با بهره برداری از "شبکه آموزش از راه دور" در تلاش است که امکان استفاده از آموزش های تخصصی برای تعداد بیشتری از کارشناسان کشورهای عضو خود را فراهم سازد. همچنین اپسکو با ایجاد "سرویس اشتراک داده با استفاده از فناوری فضایی" در صورت وقوع بحران و بلایای طبیعی به‌ کمک کشورهای آسیب دیده پرداخته و تصاویر ماهواره ای منطقه حادثه دیده را در اختیار کشور متقاضی قرار می‌دهد.

شورای سران، وضعیت ایران در اپسکو، برنامه‎ها و فعالیت‎های ایران در این سازمان، میزبانی اجلاس و ریاست آن

شورای سران اپسکو، بالاترین مقام تصمیم گیرنده آن سازمان است. شورا سیاست سازمان را که دربرگیرنده قوانین و قواعد حقوقی حاکم بر فعالیت های آن می باشد را تعریف و تصویب می‌کند. همچنین پیوستن، محرومیت و فسخ عضویت اعضا را تصویب کرده و درخصوص پذیرش اعضای ناظر و وابسته تصمیماتی اتخاذ می‌نماید. اتخاذ سیاست های کلانی همچون تصویب برنامه بلندمدت، تصویب پروژه‌های جدید و نیز مدیریت منابع مالی اپسکو از دیگر وظایف مهم شورای اپسکو است. جلسات شورا سالی یکبار برگزار می‌شود، البته در صورت نیاز و به درخواست دبیرخانه اپسکو می تواند جلسات بیشتری برگزار گردد. ج.ا.ایران درسال 2012 (1391) میزبان ششمین اجلاس شورای سران اپسکو در تهران بوده و باردیگر قرار است یازدهمین اجلاس  شورای سران در ایران برگزار شود.  

شورای سران اپسکو مرکب از وزراء یا نمایندگان وزارتی سازمان های فضایی ملی کشورهای عضو سازمان اپسکو است. هر کشور عضو، یک وزیر یا نماینده وزارتی را برای نمایندگی کشورش در شورا تعیین می نماید. دراجلاس شورا، رییس و دو نایب رییس که دوره تصدی آنها دو سال خواهد بود، انتخاب می‌شوند. در نهمین اجلاس شورای سران اپسکو که در پایان اکتبر سال 2015 برگزار شد، آقای دکتر محسن بهرامی معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات و رییس سازمان فضایی ایران به نمایندگی از  ج.ا.ایران ریاست شورای اپسکو را به مدت دوسال در اختیار گرفت.
سازمان فضایی ایران امیدوار است بتواند با استفاده از جایگاه جدید خود در اپسکو در پیشرفت فضایی کشور گام های بزرگتری بردارد.


دفعات مشاهده: 3811 بار   |   دفعات چاپ: 221 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر