۱۳۹۸/۰۸/۱۴ ۰۰:۰۰ ۱۰۲
طبقه بندی: مقطع ابتدایی
چچ
تاریخچه فن آوری سنجش از دور

تاریخچه فن آوری سنجش از دور

همان طور که قبلاً آموختید، سنجش از دور، دانش و فن جمع‌آوری اطلاعات از عوارض سطح زمین، بدون تماس فیزیکی با آنها است. این تعریف بیانگر آن است که برای پیدایش فناوری و دانشی که اطلاعاتی از پدیده های دور از دسترس ما بدهد؛ اختراعات، اکتشافات و پیشرفت های بشر در دو زمینه علمی ضروری بوده است:

همان طور که قبلاً آموختید، سنجش از دور، دانش و فن جمع‌آوری اطلاعات از عوارض سطح زمین، بدون تماس فیزیکی با آنها است. این تعریف بیانگر آن است که برای پیدایش فناوری و دانشی که اطلاعاتی از پدیده های دور از دسترس ما بدهد؛ اختراعات، اکتشافات و پیشرفت های بشر در دو زمینه علمی ضروری بوده است:
  1. پیشرفت تکنولوژی پرواز
  2. پیشرفت تکنولوژی فن عکاسی
اولین دوربین عکاسی و اولین بالون، در کشور فرانسه اختراع شده است. ولی توسط یک فرد نبوده و در واقع نتیجه تلاش بسیاری از افراد در زمینه های مختلف علمی و نوآوری های آنان در طول تاریخ است. اولین عکس در سال 1820 میلادی توسط نیپس مخترع فرانسوی دوربین عکاسی تهیه شده است. ولی اولین عکس از داخل بالن و از شهر پاریس به سال 1859 میلادی توسط گاسپار فلیکس نادار گرفته شد (شکل 1). برای کسب اطلاعات بیشتر به مطلب آشنایی با تاریخچه تصویر برداری هوایی از سطح زمین مراجعه شود.
اولین  <strong class='sis-keyword'>عکس هوایی</strong> توسط گاسپار فلیکس نادار در 1859 م. از پاریس گرفته شد.  <strong class='sis-keyword'>مدرسه  <strong class='sis-keyword'>سنجش از دور</strong></strong> مقطع ابتدایی
شکل - 1 : اولین عکس هوایی توسط گاسپار فلیکس نادار در 1859 م. از پاریس گرفته شد. عکس سمت راست نیز یک سال بعد از شهر بوستون در آمریکا گرفته شده است.
سال ها بعد، برادران رایت که مخترع هواپیما بودند، اولین عکس و فیلمبرداری هوایی را در سال 1910 میلادی انجام دادند. کمتر از یک دهه بعد، در آمریکا و کانادا با استفاده از عکس های هوایی به مطالعه جنگل ها و تهیه نقشه از آنها پرداختند. به زودی، استفاده از عکس های هوایی به منظور بررسی ها و مطالعات زمین شناسی، کشاورزی، مدیریت منابع طبیعی، شهرسازی، جاده سازی و دیگر کارهای عمرانی جایگاه ویژه ای یافت. از مهمترین ویژگی های عکس های هوایی و در ادامه تصاویر ماهواره ای؛ ارائه دید یکپارچه و وسیع از یک منطقه بود (شکل 2).
مقایسه محدوده قابل دید از نگاه انسان، از داخل بالن، هواپیما و سنجنده ماهواره،  <strong class='sis-keyword'>مدرسه  <strong class='sis-keyword'>سنجش از دور</strong></strong> مقطع ابتدایی
شکل - 2 : ارائه دید یکپارچه و وسیع از یک منطقه ویژگی منحصر به فردی بود که سنجش از دور مهیا می کرد و انسان در تماس مستقیم پدیده ها، از آن برخوردار نبود. در شکل فوق محدوده قابل دید از نگاه انسان، از داخل بالن یا بالگرد، دوربین هواپیما و توسط سنجنده ماهواره با هم مقایسه شده است.
علاوه بر استفاده صلح آمیز، سنجش از دور با عکس های هوایی، به منظور پیروزی در جنگ و مسائل امنیتی کشورها نیز مورد بهره برداری قرار گرفت. به این منظور، در سال های 1939 میلادی تا 1945 همزمان با جنگ جهانی دوم، طرفین درگیر جنگ از عکس های هوایی برای شناسایی تجهیزات و شرایط همدیگر استفاده نمودند. اولین عکس های هوایی در ایران از آثار تاریخی و مناطق باستانی ایران توسط اریک اشمیت باستان شناس آلمانی تبار آمریکایی در سال 1935 میلادی تهیه شده است. اریک اشمیت از پیشگامان استفاده از عکس های هوایی در مطالعات باستان شناسی بوده است (شکل 3).
عکس هوایی که اریک اشمیت باستان شناس در سال 1935 از تخت جمشید شیراز گرفته است. <strong class='sis-keyword'>مدرسه  <strong class='sis-keyword'>سنجش از دور</strong></strong> مقطع ابتدایی
شکل - 3 : عکس هوایی که اریک اشمیت باستان شناس در سال 1935 از تخت جمشید شیراز گرفته است.
اما اولین عکس هوایی در ایران که به منظور تهیه نقشه و کارهای عمرانی تهیه گردیده؛ مربوط به سال 1952 میلادی و توسط شرکت K.L.M از حوزه زاینده رود اصفهان می باشد. سه سال بعد، به منظور تهیه نقشه های صحیح و دقیق از تمامی استان های کشور، عکسبرداری هوایی از کل کشور آغاز شد. همزمان با ایجاد سازمان نقشه برداری کشور، عکس های هوایی تهیه شده مورد مطالعه قرار گرفت و نقشه های توپوگرافی در مقیاس 1:50000 از کل کشور تهیه گردید (شکل 4).
عکس هوایی از بخشی از اصفهان و زاینده رود، 1952 میلادی. <strong class='sis-keyword'>مدرسه  <strong class='sis-keyword'>سنجش از دور</strong></strong> مقطع ابتدایی
شکل - 4 : عکس هوایی از بخشی از اصفهان و زاینده رود، 1952 میلادی.
پرتاب ماهواره اسپوتنیک 1 در 4 اکتبر 1957 میلادی به فضا و در مدار قرار گرفتن آن، تحولی نوین در فناوری فضایی بود. یک ماه بعد، ماهواره اسپوتنیک 2، اولین موجود زنده (سگی به نام لایکا) را با خود به فضا برد. ولی اولین مطالعات علمی سنجش از دور ماهواره ای، با ارسال ماهواره تایروس-1 در سال 1960 میلادی شکل گرفت (شکل 5). مجموعه ماهواره های تایروس، اولین ماهواره‌ های هواشناسی دنیا هستند. این سری از ماهواره‌ ها با حمل دوربین‌های تلویزیونی عکس‌هایی از پوشش ابری زمین تهیه کرده، نشان دادند که استفاده از فناوری فضایی و سنجش از دور در تحقیقات هواشناسی تا چه اندازه سودمند می باشند. در مجموع ۱۰ ماهواره تایروس ساخته و پرتاب شد.
ماهواره هواشناسی تایروس 1 که اولین داده های ماهواره ای در مطالعات هواشناسی را امکان پذیر نمود. <strong class='sis-keyword'>مدرسه  <strong class='sis-keyword'>سنجش از دور</strong></strong> مقطع ابتدایی
شکل 5- ماهواره هواشناسی تایروس 1 که اولین داده های ماهواره ای در مطالعات هواشناسی را امکان پذیر نمود.
در سال 1972 ناسا اولین ماهواره ارزیابی منابع زمینی بنام ERTS-1 را به فضا پرتاب کرد که بعدها تحت نام لندست شناخته شد. از این مرحله تصویربرداری از حالت آنالوگ خارج و بصورت رقومی درآمد. دریچه ای جدید برای پردازش تصاویر و تفسیر آنها به روی بشر گشوده شد و سنجش از دور به عنوان یک فن آوری مهم، کارآمد، سریع و کم هزینه در تحقیقات منابع زمینی و بهبود زندگی بشر جایگاه ویژه ای یافت (شکل-6). امروزه تعداد زیادی از ماهواره ها مجهز به انواع سنجنده ها به دور زمین گردش می کنند و انبوهی از اطلاعات متنوع را درباره سیاره زمین و حتی دیگر سیارات منظومه شمسی در اختیار متخصصان قرار می دهند. همچنین نرم افزارهای سنجش از دوری پیشرفته ای، به منظور پردازش داده های ماهواره ای و تهیه نقشه های موضوعی مختلف تهیه گردیده اند. امروزه دانش سنجش از دور از مهمترین دستاوردهای پیشرفت علمی بشر است که مطالعه در مورد دست نیافتنی ترین پدیده ها را نیز ممکن می سازد.
ماهواره های سری لندست در مطالعات منابع زمینی،مدرسه  <strong class='sis-keyword'>سنجش از دور</strong> مقطع ابتدایی
ماهواره های سری لندست در مطالعات منابع زمینی،مدرسه  <strong class='sis-keyword'>سنجش از دور</strong> مقطع ابتدایی

شکل - 6 : سمت چپ ماهواره لندست 1 را نشان می دهد که انقلابی در مطالعات منابع زمینی با داده های ماهواره ای پدید آورد و نیز امکان مطالعات سنجش از دور رقومی را فراهم نمود. در سمت راست تصویری از آخرین سری این ماهواره یعنی ماهواره لندست 8 که در حال حاضر نیز هر 16 روز یک بار
از هر مکان در زمین داده رقومی تهیه می نماید.


آدرس کوتاه شده: