۱۳۹۸/۰۶/۲۷ ۰۰:۰۰ ۱۰۱
طبقه بندی: مقطع ابتدایی
چچ
رمز و رازهای تصاویر ماهواره ای : ابرها

رمز و رازهای تصاویر ماهواره ای : ابرها

یکی از کاربردهای مهم تصویر های ماهواره ای در علم هواشناسی و اقلیم شناسی است. حتماً بارها اخبار هواشناسی را از تلویزیون مشاهده نموده اید و متوجه شده اید که امروزه تصویرهای ماهواره ای یکی از ابزارهای مفید و ضروری برای پیش بینی وضعیت جوی در هر جایی از کره زمین می باشند.

ماهواره های سنجش از دور در مدارهای مختلف به دور زمین می چرخند و از پدیده های سطح زمین تصویربرداری می کنند. کارشناسان علوم مختلف از این تصویرها استفاده می کنند و اطلاعات بسیاری از سیاره زمین به دست می آورند. یکی از کاربردهای مهم تصویر های ماهواره ای در علم هواشناسی و اقلیم شناسی است. حتماً بارها اخبار هواشناسی را از تلویزیون مشاهده نموده اید و متوجه شده اید که امروزه تصویرهای ماهواره ای یکی از ابزارهای مفید و ضروری برای پیش بینی وضعیت جوی در هر جایی از کره زمین می باشند.
تصاویر ماهواره NOAA و سنجنده MODIS‌ ‌ماهواره Terra در زمینه هواشناسی کاربردهای بسیار دارند، مدرسه سنجش از دورمقطع ابتدایی
شکل (1) - تصاویر ماهواره NOAA و سنجنده MODIS‌ ‌ماهواره Terra در زمینه هواشناسی کاربردهای بسیار دارند. در تصویر ماهواره ای فوق،
بخش زیادی از خاورمیانه و تقریباً همه مساحت کشورمان، در زیر حجم گسترده ای از ابرها قرار گرفته اند.
علاوه بر پیش بینی وضعیت هوا، تصاویر ماهواره ای در موارد دیگر اقلیم شناسی نیز، به کارشناسان و مسئولان در آگاهی یافتن از وضعیت هواشناسی و مدیریت بحران های مرتبط با‌ آن مثل سیل و خشکسالی یاری می رسانند. همچنین نتایج حاصل از تفسیر این تصاویر، مدیریت بهتر منابع‌آب و کشاورزی را امکان پذیر می کند. برخی از کاربردهای تصویرهای ماهواره ای در علم هواشناسی را می توان به شرح زیر برشمرد:
  • شناخت انواع ابرها و تعیین درصد پوشش ابری
  • تخمین میزان بارندگی
  • محاسبه سطح و حجم برف
  • تعیین دمای سطح آب ها
  • تهیه نقشه های اقلیمی، خشکسالی، تغییرات کاربری اراضی
  • شناسایی و ردیابی توفان های بزرگ و هشدار دهی در مورد آنها
  • مطالعه اقیانوس ها و دریاها
  • مطالعه تغییرات اقلیمی
مطالعه در مورد هر کدام از موضوعات مطرح شده فوق، در بهبود شرایط زندگی و حیات انسان روی سیاره زمین مهم است. مطالعه ابرها، تخقیق در مورد میزان بارش برف و باران و ... همه و همه در بهتر زندگی کردن ما و ادامه حیات سیاره زمین اهمیت دارند.
شاید بپرسید که مشاهده، مقایسه و مطالعه ابرها چه اهمیتی دارد؟!
آیا می دانید که در هر زمان معینی حدود 60 درصد کره زمین توسط ابرها پوشیده شده است؟ آیا می دانید که ابرها نقش مهمی در تنظیم آب و هوای سیاره زمین دارند؟ برخی از انواع ابرها، نور خورشید را منعکس می کنند در حالی که برخی دیگر از ابرها نور را جذب می کنند. به محض افزایش گازهای گلخانه ای مثل دی اکسید کربن در اتمسفر، توزیع ابرها تغییر می کند تا گرمایش سیاره زمین را متعادل نماید. بنابراین ابرها با بازتابش نور خورشید در روز و به دام انداختن گرمای سطح زمین در شب، به طور مستقیم بر گرم شدن و سرد شدن اتمسفر زمین تاثیر می گذارند.
شاید این سوال برای شما مطرح شود که برای مطالعه ابرها چه نیازی به تصاویر ماهواره ای است؟
هر روزی که به دانش شما در زمینه کارایی و توانایی تصاویر ماهواره ای و سنجش از دور افزوده شود، درخواهید یافت که با دانش و فناوری تازه ای آشنا شده اید که در هر مطالعه ای، جزئیات بیشتری را برایتان آشکار خواهد کرد. به ابرها فکر کنید. انسان از زمان آغاز زندگیش بر زمین ابرها را دیده است و از اهمیت آنها آگاه شده است. آیا به این فکر کرده اید که تصویری که شما از ابرها می بینید از روی زمین است؛ در حالی که سنجنده ماهواره از فضا (از بالا) ابر را تصویربرداری می نماید؟ به مرور در خواهید یافت که تلفیق مشاهدات شما با تصاویر ماهواره ای در هر موضوع علمی، چقدر جزئیات بیشتری را آشکار می کند و مجهولات بیشتری را معلوم می سازد.
اشکال ابرها، مدرسه  <strong class='sis-keyword'>سنجش از دور</strong> مقطع ابتدایی
شکل (2) - اشکال ابرها
دلیل مهم استفاده ما از تصاویر ماهواره ای برای شناسایی ابرها، توانایی تصاویر ماهواره ای از نظر توان تفکیک طیفی و مکانی بالاست. همان طور که در بحث سنجش از دور به زبان ساده بیان شده است، توانایی بینایی انسان از نظر طیفی محدود است ولی سنجنده های ماهواره ها در محدوده وسیعی از طیف الکترومغناطیس تصویربرداری می کنند. علاوه بر آن، توانایی دید انسان از نظر وسعت نیز محدود است. به بیان دیگر، شما هر چقدر از سطح زمین فاصله بگیرید، محدوده وسیع تری را خواهید دید. تصور کنید که از داخل یک بالن از آسمان به زمین نگاه کنید. قطعاً علاوه بر خانه خود، محله و بخش بزرگی از شهر خود را خواهید دید. به همین دلیل است که ماهواره ها قادرند چشم انداز وسیعی از یک منطقه را تصویربرداری کنند (داشتن ارتفاع بسیار از سطح زمین و مشاهده از فضا) و بعضی از آنها مثل ماهواره NOAA و Terra روزانه پوشش کاملی از زمین تهیه می کنند.
آیا می دانید با وجود آنکه انسان برای هزاران سال ابرها را در آسمان مشاهده می کرد ولی گروهی از ابرها بودند که تا پیش از پرتاب ماهواره ها به فضا، کشف و شناسایی نشده بودند؟!! این ابرها اگر ناشناخته مانده بودند به این دلیل نبود که بسیار ریز بودند. بلکه ناشناخته ماندن شان به دلیل بسیار بزرگ بودن آنها بود. ظهور ماهواره ها که می توانست وسعت دیدی بسیار فراتر از دید انسان داشته باشد، این نوع ابر را معرفی نمود. دانشمندان آن را ابر شعاعی (actinoform) نامیدند. این ابرها هر چند از نگاه سنسور ماهواره زیبا و جذاب بودند ولی از منظر دید زمینی، ابرهایی غول پیکر بودند که تاریکی و تیرگی با خود می‌آوردند.
زنجیره ای از ابرهای شعاعی (اکتینوفرم) بر فراز اقیانوس آرام، مدرسه سنجش از دورمقطع ابتدایی
شکل (3) - زنجیره ای از ابرهای شعاعی (اکتینوفرم) بر فراز اقیانوس آرام.
همراه با مدرسه سنجش از دور سازمان فضایی باشید تا با تصاویر ماهواره ای بیشتر آشنا شوید و به کمک آن ها بیشتر و بیشتر در مورد زمین و شگفتی های آن بیاموزید.
آدرس کوتاه شده: